આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ભારતની અર્થવ્યવસ્થામાં 500 અબજ ડોલર ઉમેરશે
500 અબજ ડોલર કરતા વધુ રકમ ભારતની અર્થવ્યવસ્થામાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ વર્ષ 2030 સુધીમાં ઉમેરી શકે છે. IBM અને IndiaAI દ્વારા સંયુક્ત રીતે હાથ ધરાયેલા અભ્યાસમાં આ ચોંકાવનારો આંકડો સામે આવ્યો છે. આધુનિક વ્યવસાયો હવે આ ટેકનોલોજીને દેશના આર્થિક વિકાસના મુખ્ય ચાલક તરીકે જોઈ રહ્યા છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ક્ષેત્રે રોકાણ કરવાથી દેશના જીડીપીમાં સીધી અસર પડશે તેવું 80 ટકા બિઝનેસ લીડર્સ માને છે. લગભગ 73 ટકા નિષ્ણાતો ભારતને 2030 સુધીમાં વૈશ્વિક સ્તરે અગ્રેસર રાષ્ટ્ર તરીકે જુએ છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર આ અહેવાલ 'ફ્રોમ પ્રોમિસ ટુ પાવર' શીર્ષક હેઠળ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, ભારતીય સંસ્થાઓ હાલમાં આ ટેકનોલોજી અપનાવવામાં વૈશ્વિક સ્પર્ધકો કરતા પાછળ છે. 72 ટકા સંસ્થાઓએ સ્વીકાર્યું છે કે તેમના અમલીકરણમાં મોટો ગેપ જોવા મળી રહ્યો છે. આ આર્થિક ખાઈ પૂરવી વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થામાં ભારતનું નેતૃત્વ નક્કી કરવા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે. સંવાદદાતા જણાવે છે કે ટેકનોલોજીના યોગ્ય ઉપયોગ વગર આ લક્ષ્યાંક પ્રાપ્ત કરવો મુશ્કેલ બની શકે છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ભારત માટે માત્ર એક વિકલ્પ નથી પરંતુ એક અનિવાર્ય જરૂરિયાત બની રહી છે.
આર્થિક ભવિષ્ય અને IndiaAI પ્રોજેક્ટની ભૂમિકા
આ ઘટના એ સમયે સામે આવી છે જ્યારે કેન્દ્ર સરકાર ડિજિટલ ઇન્ડિયા મિશનને વેગ આપી રહી છે. IndiaAI પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત દેશમાં ટેકનોલોજીકલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મજબૂત કરવાની પ્રક્રિયા હાલમાં તેજ ગતિએ ચાલી રહી છે. મંત્રાલયના સચિવ એસ. ક્રિષ્નને અહેવાલના લોન્ચિંગ સમયે જણાવ્યું હતું કે ભારત હવે માત્ર વૈશ્વિક ચર્ચામાં સહભાગી નથી. સરકાર હવે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ક્ષેત્રે નીતિઓ ઘડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહી છે. આપણી દ્રષ્ટિ સ્પષ્ટ છે કે ટેકનોલોજી લોકોની આકાંક્ષાઓનું વિસ્તરણ હોવી જોઈએ.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર ભારત હવે માનવ-કેન્દ્રીત અભિગમ સાથે આ દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.
નોંધવા જોગ છે કે, વિશ્વાસ અને નૈતિકતા એ આ વિકાસના પાયાના પથ્થરો છે. અધિકારીઓએ રાષ્ટ્રીય સાર્વભૌમત્વ જાળવી રાખીને ટેકનોલોજીને પ્રોત્સાહન આપવાનો મક્કમ નિર્ધાર વ્યક્ત કર્યો છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ દ્વારા સમાવેશી વિકાસ અને રાષ્ટ્રીય પ્રગતિને નવી ગતિ પ્રાપ્ત થશે. દેશમાં હાલમાં 1,500 થી વધુ એક્ઝિક્યુટિવ્સ આ ટેકનોલોજીના વિવિધ પાસાઓ પર કાર્યરત છે. સરકારી ડેટા મુજબ હાઈબ્રિડ મોડલ અપનાવવાથી કામગીરી અને ખર્ચ વચ્ચે સંતુલન જળવાઈ રહેશે.
ભારતનો GDP વિકાસ અને હાઈબ્રિડ AI મોડલની જરૂરિયાત
GDP વિકાસ માટે ડેટા પર નિયંત્રણ રાખવું અત્યંત આવશ્યક હોવાનું 74 ટકા એક્ઝિક્યુટિવ્સ માને છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ક્ષેત્રે ડેટા ક્યાં સંગ્રહિત થાય છે તે બાબત હવે સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ સંવેદનશીલ બની છે. ભારતમાં સાર્વભૌમ અને હાઈબ્રિડ સિસ્ટમ્સની માંગ સતત વધી રહી છે. વધુમાં, સંસ્થાઓ પ્રદર્શન અને નિયંત્રણ જાળવવા માટે હાઈબ્રિડ મોડલ્સ તરફ વળી રહી છે. અહેવાલ મુજબ 57 ટકા લોકો ડેટાની અસમાન ગુણવત્તાને એક મોટા અવરોધ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
જાણવા મળ્યા અનુસાર 77 ટકા લોકોએ સુરક્ષિત ક્લાઉડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના અભાવ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
આ ઉપરાંત, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ માટે સસ્તું અને સુલભ માળખું હોવું ખૂબ જ જરૂરી છે. હાલમાં દેશમાં ડેટાની ગુણવત્તામાં સુધારો કરવા માટે મોટા પાયે રોકાણની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે. પ્રતિનિધિ જણાવે છે કે માળખાગત સુવિધાઓમાં ખામી હોવાને કારણે અમલીકરણમાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે. ફક્ત 15 ટકા સંસ્થાઓ જ હાલમાં મોટા પાયે આ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહી છે. બાકીની 85 ટકા સંસ્થાઓ હજુ પણ પાયલોટ સ્ટેજ અથવા પ્રાયોગિક ધોરણે કામ કરી રહી છે.
કૌશલ્ય વિકાસ અને ટેકનોલોજીકલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે આગામી પગલાં
આગામી દાયકાના અંત સુધીમાં ભારતને 350 મિલિયનથી વધુ કૌશલ્યબદ્ધ ટેલેન્ટની જરૂર પડશે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ક્ષેત્રે સાક્ષરતાનું સ્તર હાલમાં માત્ર 30 ટકા જેટલું જ મર્યાદિત છે. આ આંકડો 2030 સુધીમાં વધારીને 57 ટકા સુધી લઈ જવો અનિવાર્ય છે. IBM ઇન્ડિયાના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સંદીપ પટેલે આ બાબતે વિશેષ ભાર મૂક્યો છે. યોગ્ય રોકાણ અને ગવર્નન્સ દ્વારા જ આર્થિક પ્રભાવ લાંબા સમય સુધી ટકાવી શકાશે.
સરકારી સૂત્રો જણાવે છે કે કૌશલ્ય વિકાસ માટે ટૂંક સમયમાં નવી યોજનાઓ જાહેર થશે.
ખાસ કરીને, શિક્ષણ ક્ષેત્રે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ વિષયને પ્રાધાન્ય આપવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. ગવર્નન્સમાં રહેલી ખામીઓને કારણે 68 ટકા સાહસો આ ટેકનોલોજીને સ્કેલ કરવામાં મુશ્કેલી અનુભવે છે. આ સંદર્ભે, સમગ્ર ઇકોસિસ્ટમ-લક્ષી અભિગમ અપનાવવો ભારત માટે શ્રેષ્ઠ માર્ગ સાબિત થઈ શકે છે. ટેકનોલોજીના માધ્યમથી રોજગારીની નવી તકો પણ મોટા પ્રમાણમાં પેદા થશે. આર્થિક પરિવર્તન માટે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને પ્રતિભા બંનેમાં સમાંતર વૃદ્ધિ હોવી જોઈએ.
ત્યારે, ખાનગી અને સરકારી ક્ષેત્રના સહયોગથી જ આ લક્ષ્ય સુધી પહોંચી શકાશે. ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં ગવર્નન્સ અને નૈતિકતાના ધોરણો જાળવવા માટે નવા કાયદાઓની પણ અપેક્ષા છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ આવનારા વર્ષોમાં ભારતના ઉદ્યોગોની કાર્યપદ્ધતિમાં ક્રાંતિકારી ફેરફારો લાવશે. ડેટા પ્રોટેક્શન અને પ્રાઈવસી પણ આ વિકાસના મુખ્ય પાસાઓ તરીકે ઉભરી આવશે. ભારત વિશ્વનું ટેક હબ બનવા તરફ મજબૂત કદમ ભરી રહ્યું છે.
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ભારતની અર્થવ્યવસ્થાને નવી ઊંચાઈએ લઈ જશે અને વિકાસના નવા દ્વાર ખોલશે. આગામી સમયમાં ટેકનોલોજી અને માનવ સંસાધન વચ્ચેનું સંતુલન કેવી રીતે જળવાશે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. શું ભારત 2030 સુધીમાં નિર્ધારિત 350 મિલિયન નિષ્ણાતો તૈયાર કરી શકશે? ગવર્નન્સ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના પડકારો વચ્ચે આર્થિક લક્ષ્યાંકો કેવી રીતે પ્રાપ્ત થશે?
