મંત્રાલયની સર્વસમાવેશક પહેલ જીવનમાં પરિવર્તન લાવી રહી છે અને હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા સમુદાયોને સશક્તિકરણ કરી રહી છે

માદક દ્રવ્યોના દુરૂપયોગ સામે ડ્રગ ફ્રી ભારત અભિયાન વેગ પકડી રહ્યું છે

મંત્રાલયની સર્વસમાવેશક પહેલ જીવનમાં પરિવર્તન લાવી રહી છે અને હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા સમુદાયોને સશક્તિકરણ કરી રહી છે

સામાજિક ન્યાય અને સશક્તિકરણ મંત્રાલય તેના તમામ નાગરિકો માટે એક સમાવિષ્ટ અને સમાન સમાજ બનાવવાની દિશામાં કામ કરી રહ્યું છે. છેલ્લા નવ વર્ષોમાં, મંત્રાલયે શિષ્યવૃત્તિ, વરિષ્ઠ નાગરિકો, સ્વચ્છતા કાર્યકરો અને ટ્રાન્સજેન્ડર લોકો દ્વારા SC, ST અને OBC ના વિદ્યાર્થીઓ સહિત સમાજના હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા વર્ગોને સશક્ત બનાવવાના હેતુથી ઘણી યોજનાઓ અને પહેલો શરૂ કરી છે.

નશા મુક્ત ભારત અભિયાન (NMBA) નો ઉદ્દેશ્ય યુવાનોમાં માદક દ્રવ્યોના દુરૂપયોગની ખરાબ અસરો વિશે જાગૃતિ લાવવાનો છે, જેમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓ, યુનિવર્સિટી કેમ્પસ, શાળાઓ અને સામુદાયિક આઉટરીચ પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે છે અને અભિયાનમાં સમુદાયની ભાગીદારી અને માલિકી હાંસલ કરવાની હોય છે.

NMBA ની શરૂઆત સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા મંત્રાલય દ્વારા 15 ઓગસ્ટ 2020 ના રોજ કરવામાં આવી હતી અને હાલમાં 372 ઓળખાયેલ સૌથી પછાત જિલ્લાઓમાં તેનો અમલ કરવામાં આવી રહ્યો છે.એક ઝુંબેશ મોડ પ્રોગ્રામ હોવાને કારણે, ઝુંબેશમાં એવા હિતધારકોને લક્ષિત અને સામેલ કરવામાં આવ્યા છે જેઓ પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે માદક દ્રવ્યોના દુરૂપયોગથી પ્રભાવિત થઈ શકે છે અને જેઓ તેનાથી સંવેદનશીલ છે. NMBA ના મુખ્ય હિસ્સેદારો અને લાભાર્થીઓ યુવાનો, મહિલાઓ, બાળકો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ, નાગરિક સમાજ અને મોટા પાયે સમુદાય છે. તેની શરૂઆતથી, સમાજના તમામ વર્ગો અને હિતધારકોની ભાગીદારી મેળવીને, દેશભરમાં સંખ્યાબંધ પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. સંસ્થાકીય સંડોવણીના અગાઉના અભિગમથી માદક દ્રવ્યોના દુરુપયોગના મુદ્દામાં સમુદાયની સંડોવણી તરફ પરિવર્તન આવ્યું છે. રાજ્યો, જિલ્લાઓ અને અન્ય હિસ્સેદારોએ આ અભિયાનને અપનાવ્યું છે જેણે અભિયાનને જન આંદોલનમાં ફેરવવામાં મદદ કરી છે.

પાયાના સ્તરે હાથ ધરવામાં આવેલી વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા NMBA ની સિદ્ધિઓ હેઠળ, 3.22+ કરોડ યુવાનો અને 2.14+ કરોડ મહિલાઓ સહિત 9.91+ કરોડ લોકોને માદક દ્રવ્યોના દુરૂપયોગ પ્રત્યે સંવેદનશીલ બનાવવામાં આવ્યા છે. 3.18+ લાખ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની ભાગીદારીએ  સુનિશ્ચિત કર્યું છે કે અભિયાનનો સંદેશ દેશના બાળકો અને યુવાનો સુધી પહોંચે. 8,000+ માસ્ટર સ્વયંસેવકો (MVs) ની મજબૂત દળ ઓળખવામાં આવી છે અને તેને તાલીમ આપવામાં આવી છે. ટ્વિટર, ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર અભિયાનના સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ્સ દ્વારા જાગૃતિ ફેલાવવામાં આવી છે. NMBA મોબાઈલ એપ્લીકેશન NMBA પ્રવૃત્તિઓનો ડેટા એકત્રિત કરવા અને સંકલિત કરવા અને NMBA ડેશબોર્ડ પર જિલ્લા, રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રસ્તુત કરવા માટે વિકસાવવામાં આવી છે.

NMBA વેબસાઇટ (http://nba.dosje.gov.in) વપરાશકર્તા/દર્શકને ઝુંબેશ, રાજ્યો અને જિલ્લાઓમાં તેની પહોંચ અને અભિયાન હેઠળ અત્યાર સુધી હાથ ધરવામાં આવેલી પ્રવૃત્તિઓ વિશે વિગતવાર માહિતી અને આંતરદૃષ્ટિ પ્રદાન કરે છે. અનેક લોકોએ આ અભિયાનમાં જોડાવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી. 99,595 શૈક્ષણિક સંસ્થાઓના 1.67+ કરોડ વિદ્યાર્થીઓએ નશા મુક્ત બનવાની રાષ્ટ્રીય ઓનલાઈન પ્રતિજ્ઞામાં ડ્રગ ફ્રી થવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી. ઓલિમ્પિક મેડલિસ્ટ રવિ કુમાર દહિયા, સુરેશ રૈના, અજિંક્ય રહાણે, સંદીપ સિંહ, સવિતા પુનિયા જેવા ખેલાડીઓએ NMBAના સમર્થનમાં સંદેશા શેર કર્યા છે. 'નશે સે આઝાદી- રાષ્ટ્રીય યુવા અને વિદ્યાર્થી સંવાદ કાર્યક્રમ', 'ન્યૂ ઈન્ડિયા, ડ્રગ ફ્રી ઈન્ડિયા', 'એનએમબીએ ઈન્ટરએક્શન વિથ NCC' જેવા કાર્યક્રમો નિયમિતપણે યુવાનો અને અન્ય હિતધારકો સાથે જોડાવા અને એકસાથે આવવા માટે આયોજિત કરવામાં આવે છે.

NMBA ને સમર્થન આપવા અને જનજાગૃતિની પ્રવૃત્તિઓ કરવા માટે આર્ટ ઓફ લિવિંગ, બ્રહ્મા કુમારીઝ અને સંત નિરંકારી મિશન જેવી આધ્યાત્મિક/સામાજિક સેવા સંસ્થાઓ સાથે એમઓયુ કરવામાં આવ્યા છે. રાષ્ટ્રીય વ્યસન મુક્તિ હેલ્પલાઇન '14446' વ્યસન મુક્તિ માટેની ટોલ-ફ્રી હેલ્પલાઇન, 14446 વ્યક્તિઓને પ્રથમ કૉલથી જ પ્રાથમિક કાઉન્સેલિંગ અને તાત્કાલિક રેફરલ સેવાઓ પૂરી પાડે છે. હેલ્પલાઇન નંબર પર અત્યાર સુધીમાં 2.8+ લાખ કોલ્સ આવ્યા છે. એક હેલ્પલાઇન ડેશબોર્ડ પણ વિકસાવવામાં આવ્યું છે જે ગોપનીયતાને સુનિશ્ચિત કરતી વખતે રાજ્ય, જિલ્લા અને કૉલરનો ચોક્કસ ડેટા પ્રદાન કરે છે.

2020 માં ઝુંબેશની શરૂઆત થઈ ત્યારથી, સામાજિક ન્યાય અને સશક્તિકરણ મંત્રાલય દ્વારા સમર્થિત કેન્દ્રો પાસેથી કાઉન્સેલિંગ અને વ્યસન મુક્તિ સેવાઓ મેળવવા માંગતા લોકોની સંખ્યામાં 37 ટકાનો વધારો થયો છે. સામાજિક ન્યાય અને સશક્તિકરણ મંત્રાલય માદક દ્રવ્યોના દુરૂપયોગની ખરાબ અસરો અને આવા પદાર્થોથી દૂર રહેવાના સંદેશને ફેલાવવા માટે બધાના સમર્થનની માંગ કરે છે.

Share On Social Media