અરવલ્લી બચાવવા સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો નિર્ણય: 'પહાડો નહીં બચે તો આપણે પણ નહીં બચીએ', જાણો પર્યાવરણપ્રેમીઓએ કેમ વ્યક્ત કરી ચિંતા?

સુપ્રીમ કોર્ટે અરવલ્લીની વ્યાખ્યા અંગેનો નવેમ્બરનો આદેશ મોકૂફ રાખતા 'અરવલ્લી વિરાસત જન અભિયાન' દ્વારા નિર્ણયને આવકારવામાં આવ્યો છે, પરંતુ ખાણકામ અટકાવવા કડક માંગ કરાઈ છે.

અરવલ્લી બચાવવા સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો નિર્ણય: 'પહાડો નહીં બચે તો આપણે પણ નહીં બચીએ', જાણો પર્યાવરણપ્રેમીઓએ કેમ વ્યક્ત કરી ચિંતા?

અરવલ્લી પર્વતમાળાના સંરક્ષણ માટે સુપ્રીમ કોર્ટનો મહત્વનો વળાંક: પર્યાવરણપ્રેમીઓમાં જાગી નવી આશા

ભારતની સૌથી પ્રાચીન પર્વતમાળા એવી અરવલ્લીને બચાવવા માટે ચાલી રહેલી કાનૂની લડાઈમાં એક મોટો વળાંક આવ્યો છે. 'અરવલ્લી વિરાસત જન અભિયાન' દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટના તાજેતરના નિર્ણયને આવકારવામાં આવ્યો છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે ૨૦ નવેમ્બરના રોજ કેન્દ્રીય પર્યાવરણ મંત્રાલય દ્વારા આપવામાં આવેલી અરવલ્લીની વ્યાખ્યાને સ્વીકારતા આદેશ પર હાલ પૂરતો સ્ટે (સ્થગિતતા) મૂકી દીધો છે. આ નિર્ણયને કારણે અરવલ્લીના પહાડોમાં ખાણકામ અને અન્ય વ્યાવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ પર ફરી એકવાર સવાલો ઊભા થયા છે, જે પર્યાવરણના રક્ષણ માટે અત્યંત મહત્વનું પગલું માનવામાં આવે છે.

નિષ્ણાત સમિતિની ભૂમિકા સામે સવાલો: શું પહાડોને વ્યાખ્યાની જરૂર છે?

સ્થાનિક સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, 'અરવલ્લી વિરાસત જન અભિયાન' જૂથે સુપ્રીમ કોર્ટના સ્ટેનું સ્વાગત કર્યું હોવા છતાં, નવી 'નિષ્ણાત સમિતિ'ની રચના અંગે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. સંગઠનનું માનવું છે કે અરવલ્લીને કોઈ નવી ટેકનિકલ વ્યાખ્યાની જરૂર નથી, પરંતુ તેને સંપૂર્ણ રક્ષણની જરૂર છે. પર્યાવરણવાદીઓએ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે પર્વતમાળાને વ્યાખ્યામાં બાંધવાના પ્રયાસો માત્ર ખાણકામ માફિયાઓને ફાયદો પહોંચાડી શકે છે. જાણકારોનું કહેવું છે કે જો અરવલ્લીના અસ્તિત્વને બચાવવું હોય તો સરકારે અને ન્યાયતંત્રએ પારદર્શક નીતિ અપનાવવી પડશે જે પાયાના સ્તરે પર્યાવરણને સુરક્ષિત રાખે.

ખાણકામથી પ્રભાવિત સમુદાયોનો પક્ષ અને વિરોધનો સૂર

ગુજરાત, રાજસ્થાન અને હરિયાણાના સરહદી વિસ્તારોમાં રહેતા લોકો અરવલ્લી પર નિર્ભર છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ મુજબ, આ અભિયાન હેઠળ માંગ કરવામાં આવી છે કે ખાણકામ અને સ્ટોન ક્રશિંગ પ્રવૃત્તિઓથી પ્રભાવિત સ્થાનિક સમુદાયોને પણ નિર્ણય પ્રક્રિયામાં સામેલ કરવામાં આવે. લોકોની આજીવિકા અને સ્વાસ્થ્ય આ પહાડોની તંદુરસ્તી સાથે જોડાયેલું છે. પ્રદૂષણ અને જમીનના પાયમાલીને કારણે સ્થાનિકોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. ગ્રામીણોની માંગ છે કે માત્ર સરકાર અથવા સમિતિઓ જ નહીં, પણ જેઓ આ પર્વતોના ખોળામાં રહે છે તેમની વાત પણ સાંભળવામાં આવે અને વહીવટી પ્રક્રિયા વધુ લોકશાહી ઢબે ચલાવવામાં આવે.

પર્યાવરણીય નુકસાનનું વિશ્લેષણ અને ભવિષ્ય સામેનું સંકટ

અરવલ્લી પર્વતમાળા માત્ર પથ્થરોનો ઢગલો નથી, પરંતુ તે રણને આગળ વધતું અટકાવતી દીવાલ અને વોટર રિચાર્જ ઝોન છે. જો અહીં રિયલ એસ્ટેટ, અતિક્રમણ અને કચરો ઠાલવવાની પ્રવૃત્તિઓ ચાલુ રહેશે, તો ભવિષ્યમાં જળસંકટ અને ક્લાઈમેટ ચેન્જની ગંભીર અસર જોવા મળશે. 'અરવલ્લી વિરાસત જન અભિયાન' દ્વારા ચારેય રાજ્યોમાં સ્વતંત્ર સામાજિક અને પર્યાવરણીય અસરના અભ્યાસની માંગ કરવામાં આવી છે. આ અભ્યાસ દ્વારા એ સ્પષ્ટ થશે કે છેલ્લા દાયકાઓમાં ખાણકામને કારણે પ્રકૃતિને કેટલું નુકસાન થયું છે અને વન્યજીવોના આવાસ કેટલા જોખમમાં મૂકાયા છે. જો અત્યારે કડક પગલાં નહીં લેવાય તો આગામી પેઢી માટે શુદ્ધ હવા અને પાણીનું સંકટ ઘેરાશે.

કુદરતી વારસાના રક્ષણ માટે સામુદાયિક પ્રયાસો અનિવાર્ય

અંતમાં, આ મામલે વાચકો અને નાગરિકોએ એ સમજવાની જરૂર છે કે કોઈ પણ ખાણકામ 'ટકાઉ' હોતું નથી. અરવલ્લીના ૩૭ જિલ્લાઓમાં જ્યાં સુધી સંપૂર્ણ તપાસ ન થાય ત્યાં સુધી તમામ લાયસન્સ ધરાવતી અને ગેરકાયદે ખાણો બંધ કરવી જરૂરી છે. સુપ્રીમ કોર્ટની વેકેશન બેન્ચે કેન્દ્ર અને ચાર રાજ્યોને નોટિસ પાઠવીને જવાબ માંગ્યો છે, જે સૂચવે છે કે આગામી સમયમાં ન્યાયતંત્ર આ મામલે કડક વલણ અપનાવી શકે છે. ગુજરાત માટે અરવલ્લીનું રક્ષણ એ માત્ર પર્યાવરણનો જ નહીં પણ અસ્તિત્વનો વિષય છે. આપણે સૌએ સાથે મળીને આ પ્રાચીન પર્વતમાળાને વિલુપ્ત થતી બચાવવી પડશે.

Share On Social Media