પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધના વાદળો: સ્પાઇસ જેટની 87 ફ્લાઇટ્સ રદ, દુબઈ-શારજાહનો સંપર્ક કપાયો
UAE એરસ્પેસ બંધ થતા સ્પાઇસ જેટે દિલ્હી, અમદાવાદ અને મુંબઈની 87 ફ્લાઇટ્સ રદ કરી છે. દુબઈ અને શારજાહ જતા મુસાફરો માટે એરલાઇન્સે એડવાઈઝરી જાહેર કરી.
દિલ્હી એરપોર્ટ પર 37 ડિપાર્ચર અને 50 અરાઇવલ પ્રભાવિત; UAE એરસ્પેસ બંધ થતા અમદાવાદ, મુંબઈ અને પુણે સહિતના શહેરોમાં મુસાફરો અટવાયા.
પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા સૈન્ય તણાવ અને યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિને કારણે હવાઈ સેવાઓ ખોરવાઈ ગઈ છે. સોમવારે સ્પાઇસ જેટે (SpiceJet) દિલ્હીના ઇન્દિરા ગાંધી ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પરથી કુલ 87 ફ્લાઇટ્સ રદ કરી છે, જેમાં 37 ફ્લાઇટ્સ જવાની હતી અને 50 આવવાની હતી. UAE (સંયુક્ત આરબ અમીરાત) દ્વારા એરસ્પેસ બંધ કરી દેવાના નિર્ણયને પગલે આ મોટી અસર જોવા મળી છે. ખાસ કરીને 2 અને 3 માર્ચના રોજ દુબઈ અને શારજાહથી ભારત આવતી અને જતી ફ્લાઇટ્સ રદ કરવામાં આવી છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિ માત્ર આર્થિક નુકસાન જ નહીં, પરંતુ હજારો મુસાફરો માટે અનિશ્ચિતતા લઈને આવી છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને નાગરિક ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર માટે અત્યંત ચિંતાજનક છે.
પશ્ચિમ એશિયામાં ઇઝરાયેલ, ઇરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંઘર્ષે હવે વરવું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. તાજેતરમાં ઇરાન પર થયેલા હવાઈ હુમલા અને તેના વળતા જવાબની આશંકા વચ્ચે UAE અને અન્ય ખાડી દેશોએ સુરક્ષાના કારણોસર પોતાનું આકાશ (Airspace) બંધ રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે. ઐતિહાસિક રીતે જોઈએ તો, જ્યારે પણ મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધે છે, ત્યારે ખાડી દેશોના એર રૂટ્સ સૌથી વધુ પ્રભાવિત થાય છે. આ અગાઉ 2024માં પણ સમાન સ્થિતિ સર્જાઈ હતી, પરંતુ હાલની 87 ફ્લાઇટ્સની સામૂહિક રદબાતલતા એ મોટા પાયે ઓપરેશનલ ડિસ્રપ્શન દર્શાવે છે. એરપોર્ટ સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, દિલ્હી ઉપરાંત અમદાવાદ, મુંબઈ, અમૃતસર અને કોચી જેવા મુખ્ય એરપોર્ટ પરથી આંતરરાષ્ટ્રીય કનેક્ટિવિટી હાલમાં જોખમમાં છે.
સરકાર અને એરલાઇન્સ તરફથી: સ્પાઇસ જેટે સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે, "UAE એરસ્પેસ બંધ હોવાને કારણે અમારા નિયંત્રણ બહારની પરિસ્થિતિ સર્જાઈ છે. મુસાફરોની સુરક્ષા અમારી પ્રથમ પ્રાથમિકતા છે."
વિરોધ અથવા પ્રશ્ન ઉઠાવનાર: ઉડ્ડયન ક્ષેત્રના વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે, "એરલાઇન્સે રિફંડ અને રિશેડ્યુલિંગ પ્રક્રિયામાં વધુ પારદર્શિતા લાવવી જોઈએ. મુસાફરોને એરપોર્ટ પર પહોંચ્યા પછી જાણ થાય તે અસ્વીકાર્ય છે."
નિષ્ણાત અભિપ્રાય: એરોસ્પેસ નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ એરસ્પેસ લાંબો સમય બંધ રહેશે તો એરલાઇન્સના ઈંધણ ખર્ચમાં (Fuel cost) 20-30% નો વધારો થશે કારણ કે તેમણે લાંબા રૂટ અપનાવવા પડશે.
પ્રભાવિત મુસાફર: અમદાવાદના રહેવાસી પરેશભાઈએ જણાવ્યું, "મારે બિઝનેસના કામ માટે દુબઈ જવાનું હતું, પણ છેલ્લી ઘડીએ ફ્લાઇટ રદ થતા મોટું નુકસાન થયું છે. એરલાઇન્સ તરફથી કોઈ સ્પષ્ટ જવાબ મળતો નથી."
દિલ્હી અને અમદાવાદ એરપોર્ટ પર હાલમાં અંધાધૂંધીનો માહોલ છે. અકાસા એર (Akasa Air) અને ઓમાન એર (Oman Air) જેવી અન્ય કંપનીઓએ પણ અબુ ધાબી, જેદ્દાહ અને કુવૈતની ફ્લાઇટ્સ 7 માર્ચ સુધી સ્થગિત કરી દીધી છે. દુબઈ એરપોર્ટ પર મર્યાદિત કામગીરી શરૂ થઈ છે, પરંતુ માત્ર કન્ફર્મ બુકિંગ વાળા લોકોને જ એરપોર્ટ આવવા જણાવાયું છે. આર્થિક રીતે, આ રદબાતલતાથી ટુરિઝમ અને લોજિસ્ટિક્સ સેક્ટરને કરોડો રૂપિયાનો ફટકો પડ્યો છે. સોશિયલ મીડિયા પર મુસાફરો એરલાઇન્સ અને એરપોર્ટ ઓથોરિટી પાસે મદદની ગુહાર લગાવી રહ્યા છે.
આ કટોકટીની કાયદાકીય અસર એ છે કે એરલાઇન્સ 'ફોર્સ મેજ્યોર' (Force Majeure) ક્લોઝ હેઠળ જવાબદારીમાંથી મુક્તિ મેળવી શકે છે, પરંતુ ગ્રાહકોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવું અનિવાર્ય છે. રાજકીય રીતે, આ ભારતની 'વેસ્ટ એશિયા કનેક્ટિવિટી' પર મોટો ફટકો છે. લાંબા ગાળે જો તણાવ ઘટશે નહીં, તો ભારતની ઓઈલ ઈમ્પોર્ટ અને રેમિટન્સ (વિદેશથી આવતા નાણાં) પર પણ ગંભીર નકારાત્મક અસર પડી શકે છે. કેસ સ્ટડી મુજબ, યુદ્ધગ્રસ્ત એરસ્પેસ ટાળવા માટે લેવાતા નવા રૂટ્સ ટિકિટના દરોમાં ભારે વધારો લાવી શકે છે.
આગામી 48 થી 72 કલાક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. જો ખાડી દેશોમાં સ્થિતિ સામાન્ય થશે તો જ મર્યાદિત ફ્લાઇટ્સને મંજૂરી મળશે. એરલાઇન્સ કંપનીઓ જેમ કે એમીરેટ્સ (Emirates) 2 માર્ચની સાંજથી પ્રાથમિકતાના ધોરણે અમુક ફ્લાઇટ્સ શરૂ કરવા જઈ રહી છે. ભારત સરકાર આ બાબતે વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા અમીરાત સરકારના સંપર્કમાં છે. 7 માર્ચ સુધી મોટાભાગની એરલાઇન્સે રિફંડ અને ફ્રી રિશેડ્યુલિંગની સુવિધા આપી છે, જે દર્શાવે છે કે સ્થિતિ હજુ અઠવાડિયા સુધી નાજુક રહી શકે છે.
આ પરિસ્થિતિ માત્ર પ્રવાસીઓ માટે જ નહીં પણ ભારતીય નિકાસકારો માટે પણ ચિંતાનો વિષય છે. દુબઈ એ ભારતનું મોટું ટ્રેડ હબ છે, એર કાર્ગો સેવાઓ બંધ થવાથી નાશવંત વસ્તુઓની નિકાસ પર અસર પડશે. પ્રાદેશિક સ્તરે અમદાવાદ અને મુંબઈ જેવા એરપોર્ટ્સ પર 'ડોમિનો ઇફેક્ટ' જોવા મળશે, જ્યાંથી મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં સૌથી વધુ ટ્રાફિક રહે છે. સામાજિક રીતે, ખાડી દેશોમાં કામ કરતા ભારતીય કામદારોની અવરજવર અટકી જવાથી તેમના પરિવારોમાં ચિંતા વધી છે.
સમગ્રપણે જોતા, પશ્ચિમ એશિયાનો તણાવ હવે ભારતના આકાશ સુધી પહોંચ્યો છે. સ્પાઇસ જેટ સહિતની એરલાઇન્સ દ્વારા લેવામાં આવેલ આ નિર્ણય સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ યોગ્ય છે, પરંતુ તેનાથી સર્જાયેલ માનવીય અને આર્થિક પડકાર મોટો છે. આશા રાખીએ કે કૂટનીતિક પ્રયાસો દ્વારા એરસ્પેસ વહેલી તકે ખુલે અને મુસાફરોની હાલાકીનો અંત આવે.
સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે હાવડામાં ઓપરેશન સિંદૂરનો ખુલાસો કર્યો. પાકિસ્તાનને ચેતવણી આપી કે જો આતંકવાદ નહીં અટકે તો ભારત દુનિયાને સ્તબ્ધ કરી દે તેવો જવાબ આપશે.
મધ્યપ્રદેશના મુરેના જિલ્લામાં જૌરા પોલીસ સ્ટેશનના ઇન્ચાર્જ દર્શન શુક્લાને ગુનેગાર લવકુશ શર્મા સાથે જન્મદિવસની ઉજવણી કરવી ભારે પડી છે. સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા વીડિયોમાં SHO ગુનેગાર સાથે કેક કાપતા અને ઉજવણી કરતા દેખાતા મુખ્યમંત્રી ડૉ. મોહન યાદવે નારાજગી વ્યક્ત કરી તેમને તાત્કાલિક અસરથી સસ્પેન્ડ કર્યા છે. આ વીડિયો પોલીસ સ્ટેશન પરિસરમાં લેવામાં આવ્યો હોવાનું બહાર આવ્યું છે. પોલીસની નિષ્પક્ષ છબીને નુકસાન પહોંચાડવા અને શિસ્તભંગના આરોપસર આ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. સંપૂર્ણ વિગત માટે આ લેખ વાંચો.
કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે બંગાળના મથુરાપુરથી પરિવર્તન યાત્રાનો પ્રારંભ કરતા મમતા બેનર્જી અને ટીએમસી સરકાર પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. તેમણે ઘુસણખોરોને પસંદગીપૂર્વક બહાર કાઢવા અને ભ્રષ્ટાચારી ગુંડાઓને જેલભેગા કરવાનો મક્કમ નિર્ધાર વ્યક્ત કર્યો હતો. શાહે બંગાળના વધતા દેવા, બેરોજગારી અને તુષ્ટિકરણની રાજનીતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. સાથે જ તેમણે રાજ્યના કર્મચારીઓ માટે ૭મું પગાર પંચ લાગુ કરવાનો મહત્વનો વાયદો પણ કર્યો છે. બંગાળની વર્તમાન રાજકીય સ્થિતિ અને અમિત શાહના આક્રમક પ્રવચનની સંપૂર્ણ વિગતો અહીં વાંચો.