પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ સ્થાપવાના અમેરિકાના પ્રયાસોને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. ઈરાન સાથે ઐતિહાસિક શાંતિ સમજૂતીની જાહેરાત થતા જ અમેરિકાના સૌથી નજીકના સાથી દેશ ઈઝરાયલે આ ડીલનો સખત વિરોધ કર્યો છે. આગામી શુક્રવારે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં આ સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર થવાના છે, તે પૂર્વે ઈઝરાયલના ટોચના નેતાઓએ ખુલ્લેઆમ મોરચો ખોલી દીધો છે અને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું છે કે, ‘અમેરિકાના ગુલામ નથી’ અને સેના પાછી ખેંચવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વ્યાપારિક જહાજોની સ્વતંત્રતા અને ક્ષેત્રમાં સ્થિરતાની આશા વચ્ચે, આ શાંતિ પ્રક્રિયાથી ઈઝરાયલ બિલકુલ ખુશ નથી. ઈઝરાયલના સંરક્ષણ મંત્રી કાત્ઝે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર ચેતવણી આપી છે કે જો ઈરાન લેબેનૉન સૈન્ય અભિયાનના મુદ્દે ઈઝરાયલ પર હુમલો કરશે, તો તેલ અવીવ 'પૂરી તાકાત' સાથે તેનો જડબાતોડ જવાબ આપવા તૈયાર છે. આ નિવેદન અમેરિકા-ઈરાન શાંતિ કરારની જાહેરાત બાદ તરત જ આવ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે ઈઝરાયલ આ ડીલને પોતાના હિતો વિરુદ્ધ માની રહ્યું છે.
શાંતિ સમજૂતીનું કારણ અને ઈઝરાયલનો વિરોધ
આ વિવાદની પૃષ્ઠભૂમિ પર નજર કરીએ તો, 28 ફેબ્રુઆરીના રોજ અમેરિકા અને ઈઝરાયલે ઈરાન પર સંયુક્ત હુમલો કર્યો ત્યારથી આ યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું હતું. છેલ્લા ત્રણ મહિનામાં અમેરિકી સૈન્ય મથકો પર ઈરાની જવાબી હુમલાઓને કારણે અખાતી દેશો આ યુદ્ધની ઝપેટમાં આવી ગયા હતા. આ દરમિયાન ઈઝરાયલ અને હિઝબુલ્લાહ વચ્ચે પણ હુમલાઓ તીવ્ર બન્યા, જેના લીધે આ જંગ લેબેનૉન સુધી વિસ્તરી ગયો હતો. હવે જ્યારે અમેરિકા આમાંથી બહાર નીકળવા માટે ઈરાન સાથે કરાર કરી રહ્યું છે, ત્યારે ઈઝરાયલને લાગે છે કે આ ડીલ તેની સુરક્ષા માટે ખતરો ઉભો કરી શકે છે.
'ઈઝરાયલ અમેરિકાનું ગુલામ નથી': નેતાઓના આકરા પ્રહારો
બેન્જામિન નેતન્યાહૂની કટ્ટરપંથી ગઠબંધન સરકારના મંત્રીઓએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલો આ શાંતિ કરાર ઈઝરાયલને બિલકુલ લાગુ પડતો નથી. ઈઝરાયલના નેશનલ સિક્યુરિટી મંત્રી ઇતામાર બેન-ગ્વીરે અત્યંત આક્રમક વલણ અપનાવતા કહ્યું છે કે, “ટ્રમ્પની સમજૂતી અમને બાંધતી નથી. ઈઝરાયલ અમેરિકાને આધીન નથી, અને અમે એક સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર છીએ જે અમારા પોતાના સુરક્ષા હિતોનું રક્ષણ કરવા સક્ષમ છીએ.” આ નિવેદન અમેરિકા અને ઈઝરાયલ વચ્ચેના સંબંધોમાં તણાવ વધારી રહ્યું છે.
મુખ્ય હાઈલાઈટ્સ
- ઈરાન-અમેરિકા શાંતિ ડીલની જાહેરાત બાદ ઈઝરાયલનો સખત વિરોધ.
- ઈઝરાયલના સંરક્ષણ મંત્રી કાત્ઝે ઈરાનને હુમલાની સ્થિતિમાં જડબાતોડ જવાબ આપવાની ચેતવણી આપી.
- નેશનલ સિક્યુરિટી મંત્રી બેન-ગ્વીરનું નિવેદન: 'ઈઝરાયલ અમેરિકાનું ગુલામ નથી.'
- ઈઝરાયલ સેના પાછી ખેંચવાનો ઇનકાર, પોતાની સુરક્ષા માટે પ્રતિબદ્ધ.
- આગામી શુક્રવારે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર થવાના છે.
આગળ શું?
આ સમજૂતી પર સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં હસ્તાક્ષર થવા જઈ રહ્યા છે, ત્યારે ઈઝરાયલનું આ આક્રમક વલણ આ ક્ષેત્રમાં વધુ અસ્થિરતા લાવી શકે છે. અમદાવાદ એક્સપ્રેસના સૂત્રો અનુસાર, અમેરિકા ઈઝરાયલને સમજાવવાના પ્રયાસો કરી રહ્યું છે, પરંતુ ઈઝરાયલ પોતાની સુરક્ષા નીતિઓ પર અડગ છે. આ ઘટનાક્રમ પશ્ચિમ એશિયાના ભવિષ્ય માટે ઘણા પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.
