કચ્છ જિલ્લામાં વરસાદ ખેંચાતાં જગતનો તાત અને માલધારી મુકાયા સંકટમાં
કચ્છ જિલ્લામાં સારા ચોમાસાની સત્તાવાર આગાહી વચ્ચે હજુ સુધી અપેક્ષિત અને પૂરતો વરસાદ નોંધાયો નથી. પશ્ચિમ તરફથી સતત ફૂંકાતા અતિ તેજ પવનોને કારણે વરસાદની સ્થાનિક શક્યતા નબળી જણાતા સરહદી જિલ્લાના ખેડૂતો અને માલધારીઓમાં ચિંતાનો માહોલ વ્યાપ્યો છે. આ ભૌગોલિક પ્રતિકૂળતાના કારણે ચોમાસુ પાકની વાવણી કરનારા ધરતીપુત્રોના જીવ અત્યારે અધ્ધર થઈ ગયા છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, કચ્છમાં દર વર્ષે અનિયમિત ચોમાસાના કારણે કૃષિ ક્ષેત્રે મોટું નુકસાન સહન કરવાનો વારો આવતો હોય છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કુદરતી આપત્તિના આ સમયે ઊભા પાકને બચાવવા માટે વહીવટી તંત્ર દ્વારા વૈકલ્પિક આયોજન કરાયું છે. રાજ્ય સરકારે ખેડૂતોને સિંચાઈ માટે આઠ કલાકના બદલે દસ કલાક વીજ પુરવઠો આપવાનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય સત્તાવાર રીતે અમલમાં મૂક્યો છે. આ સંદર્ભે તેજ પવનોના કારણે વીજ લાઇનોમાં ફોલ્ટ થતાં પાવર સપ્લાયમાં વારંવાર મોટો વિક્ષેપ સર્જાતો હોવાથી ખેડૂતોને આ વધારાના કલાકોનો પૂરતો લાભ મળતો નથી. પરિણામે, ખેતરોમાં પાણી પહોંચાડવાની પ્રક્રિયા ખોરવાઈ જતાં પાક સુકાઈ જવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.
નોંધવા જોગ છે કે પાવર ડિસ્ટ્રિબ્યુશન કંપનીની આંતરિક વહીવટી ખામીઓ પણ આ કટોકટીમાં સામે આવી છે. પશ્ચિમ ગુજરાત વિજ કંપની લિમિટેડ (PGVCL) માં પાયાના ટેકનિકલ સ્ટાફની ભારે અછત હોવાના કારણે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વીજ સંબંધિત ફરિયાદોના નિકાલમાં પણ અસહ્ય વિલંબ થતો હોવાનું સ્થાનિક ખેડૂતો જણાવી રહ્યા છે. જ્યારે લાઈન લોસ અને પાવર ટ્રીપિંગની સમસ્યા વધે છે, ત્યારે કલાકો સુધી સબ-સ્ટેશન પર કોઈ જવાબ આપનાર હોતું નથી. તંત્રની આ ઢીલી નીતિ સામે હવે ખેડૂત સંગઠનોમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
માલધારીઓને વરસાદી ઘાસ મળવાની આશા નિરાશામાં બદલાઈ
કૃષિ ક્ષેત્રની સાથે ગ્રામીણ અર્થતંત્રના બીજા મુખ્ય આધાર સ્તંભ એવા પશુપાલન પર પણ જોખમ મંડરાઈ રહ્યું છે. સંવાદદાતાના જણાવ્યા અનુસાર, બીજી તરફ, વરસાદના અભાવે માલધારીઓને વરસાદી ઘાસ મળવાની આશા નિરાશામાં બદલાઈ છે, જેના કારણે હિજરતની ભીતિ ઊભી થઈ છે. પશુઓ માટે લીલો ચારો ઝડપથી ખૂટી રહ્યો હોવાથી અનેક નાના માલધારીઓ પોતાના ઢોરઢાંખરને બચાવવા સૂકા ઘાસની શોધમાં ભટકી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, બજારમાં ચારાના ભાવો આસમાને પહોંચતા પશુપાલકોનું આર્થિક બજેટ સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગયું છે.
વધુમાં, જો આગામી દિવસોમાં સારો વરસાદ નહીં પડે તો ખેતી અને પશુપાલન બંને ક્ષેત્રમાં સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે. મુસાફરી કરતા માલધારીઓએ પોતાના પશુધનને બચાવવા માટે પંચાયત સ્તરે સરકારી ઘાસ ડેપો વહેલી તકે શરૂ કરવામાં આવે તેવી ઉગ્ર માંગણી કરી છે. ખાસ કરીને બન્ની અને વાગડ જેવા અછતગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં પાણીના તળ પણ ઊંડા ઉતરી ગયા છે. વહીવટી તંત્ર જો સમયસર ઘાસચારો અને પાણીની સપ્લાય નહીં ગોઠવે તો પશુઓના મરણ થવાની ગંભીર પરિસ્થિતિ પણ નિર્માણ પામી શકે છે.
જાણવા મળ્યા અનુસાર, વિથોણના શાંતિલાલ નાયાણીએ જણાવ્યું હતું કે સમગ્ર કચ્છમાં ખેડૂતો અને માલધારીઓની નજર હવે માત્ર મેઘરાજા પર ટકેલી છે. વહેલી તકે સારો વરસાદ વરસે અને સૌને મોટી આર્થિક રાહત મળે તેવી લોકો ભગવાનને પ્રાર્થના કરી રહ્યા છે. પંચાયતના પ્રમુખે પણ જિલ્લા કલેક્ટરને પત્ર લખીને પીજીવીસીએલમાં સત્વરે સ્ટાફ વધારવા રજૂઆત કરી છે. કચ્છ જિલ્લામાં વરસાદ ખેંચાતાં સર્જાયેલી આ અછતની પરિસ્થિતિ પર રાજ્ય સરકારનું ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ વિભાગ પણ સતત મોનિટરિંગ રાખી રહ્યું છે.
આગામી દિવસોમાં કચ્છ જિલ્લામાં વરસાદ ખેંચાતાં ઊભી થયેલી વીજળી અને પાણીની સમસ્યા અંગે સરકારી તંત્ર કેવા ડેમેજ કંટ્રોલના પગલાં લેશે તેના પર જનતાની નજર રહેશે. માલધારીઓને વરસાદી ઘાસ મળવાની પ્રક્રિયા અટકી પડતાં ઘાસ ડેપો ક્યારે શરૂ થશે તે અંગે વહીવટી તંત્ર આગામી સમયમાં જાહેરાત કરી શકે છે. શું આગામી અઠવાડિયામાં વાતાવરણ પલટાશે અને સમગ્ર પંથકમાં સાર્વત્રિક વરસાદ થશે કે કેમ તે મોટો પ્રશ્ન છે. કચ્છના નાગરિકો કુદરતની કૃપાની ચાતક નજરે રાહ જોઈ રહ્યા છે.
