ભારત ગ્રીન એનર્જીના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી રહ્યું છે, પરંતુ આ ઉર્જાનો મોટો ભાગ વ્યર્થ જઈ રહ્યો છે. આ વર્ષે જુલાઈમાં, નવીનીકરણીય ઉર્જાએ દેશની પીક પાવર માંગના અડધાથી વધુ ભાગને થોડા સમય માટે પૂરો પાડ્યો હતો, જે એક વર્ષમાં બીજી વખત બન્યું હતું. આ ઘટના સૌર, પવન, જળ અને પરમાણુ ઉર્જા સ્ત્રોતોના અદભૂત વિકાસને દર્શાવે છે, જેણે છેલ્લા દાયકામાં ભારતના વીજળી મિશ્રણમાં મોટો ફાળો આપ્યો છે.
રીન્યુ પાવરના સીઈઓ સુમંત સિંહાએ બીબીસીને જણાવ્યું કે, “આ દર્શાવે છે કે નવીનીકરણીય ઉર્જા હવે પાવર સિસ્ટમની સીમા પરનો નજીવો સ્ત્રોત નથી.” જોકે, કોલસા આધારિત પાવર પ્લાન્ટ હજુ પણ ભારતમાં સરેરાશ 70% વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે કારણ કે તેઓ સૌર અથવા પવન કરતાં વધુ કલાકો સુધી ચાલે છે. તેમ છતાં, સ્વચ્છ ઉર્જા માટે દેશનો પ્રયાસ એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક પર પહોંચી ગયો છે.
એક દાયકા પહેલા ભારતની સ્થાપિત નવીનીકરણીય ઉર્જા ક્ષમતા માંડ 4GW હતી. હવે તે 300GW સુધી પહોંચી ગઈ છે, જે કુલ 552GW સ્થાપિત ક્ષમતાના 54% છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે ભારત ગ્રીન એનર્જીના ક્ષેત્રમાં ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. જોકે, આ વધતી ક્ષમતાનો પૂરો લાભ લેવા માટે, ઉર્જાના બગાડને રોકવો અનિવાર્ય છે.
ઉર્જાના બગાડના મુખ્ય કારણોમાં ગ્રીડની મર્યાદાઓ, સંગ્રહ ક્ષમતાનો અભાવ અને ઉર્જાના ઉત્પાદન અને માંગ વચ્ચેનો તાલમેલનો અભાવ શામેલ છે. આ પડકારોને પહોંચી વળવા માટે, ભારતે સ્માર્ટ ગ્રીડ ટેકનોલોજી, બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ અને ઉર્જા વ્યવસ્થાપન પ્રણાલીઓમાં રોકાણ કરવાની જરૂર છે. આ પગલાં ગ્રીન એનર્જીના મહત્તમ ઉપયોગને સુનિશ્ચિત કરશે અને દેશને તેના સ્વચ્છ ઉર્જા લક્ષ્યો સુધી પહોંચવામાં મદદ કરશે.
આ ઉપરાંત, નીતિગત સુધારાઓ અને રોકાણકારો માટે પ્રોત્સાહનો પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. સરકાર અને ખાનગી ક્ષેત્ર વચ્ચેનો સહયોગ ગ્રીન એનર્જીના ઉત્પાદન અને વિતરણમાં કાર્યક્ષમતા વધારી શકે છે. ભારતે તેની ગ્રીન એનર્જી ક્ષમતાનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરીને પર્યાવરણીય સ્થિરતા અને આર્થિક વિકાસ બંનેને પ્રોત્સાહન આપવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ.
