ભારતે પરમાણુ ઊર્જાના ક્ષેત્રમાં એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એટોમિક એનર્જી (DAE) એ કલ્પક્કમમાં ઇન્દિરા ગાંધી સેન્ટર ફોર એટોમિક રિસર્ચ ( ) ખાતે વિશ્વનો પ્રથમ ન્યુક્લિયર હીટ હાઇડ્રોજન પ્લાન્ટ શરૂ કર્યો છે. આ પ્લાન્ટ કોપર-ક્લોરિન (Cu-Cl) થર્મોકેમિકલ ચક્ર પર આધારિત છે, જે ફાસ્ટ બ્રીડર ટેસ્ટ રિએક્ટર (FBTR) માંથી નીકળતી પરમાણુ પ્રક્રિયાની ગરમીનો ઉપયોગ કરીને હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન કરે છે. આ ઉદ્ઘાટન 26 જૂનના રોજ DAE ના સચિવ અને એટોમિક એનર્જી કમિશનના અધ્યક્ષ ડો. અજીત કુમાર મોહંતી દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જે સ્વચ્છ ઊર્જા તરફ ભારતના પ્રયાસોમાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન દર્શાવે છે.
આ પ્રોજેક્ટ ખાસ કરીને પરમાણુ ઊર્જાનો ઉપયોગ કરીને હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનને માન્ય કરવા માટે ટેક્નોલોજી ડેમોન્સ્ટ્રેશન પ્લાન્ટ તરીકે વિકસાવવામાં આવ્યો છે. Cu-Cl થર્મોકેમિકલ પ્રક્રિયા, જે આ સુવિધામાં ઉપયોગમાં લેવાય છે, તે દ્વારા સ્વદેશી રીતે વિકસાવવામાં આવી છે. આ પ્લાન્ટની ઉદ્ઘાટન સમારોહમાં DAE ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, ના વૈજ્ઞાનિકો અને અન્ય સંશોધન સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓ હાજર રહ્યા હતા. આ સિદ્ધિ ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે સ્વચ્છ ઊર્જા ટેકનોલોજીમાં અગ્રણી સ્થાન પર લાવે છે.
હાઇડ્રોજન, જેને ભવિષ્યનું ઇંધણ માનવામાં આવે છે, તે સ્વચ્છ ઊર્જાનો એક મુખ્ય સ્ત્રોત છે કારણ કે તેના દહનથી માત્ર પાણી ઉત્પન્ન થાય છે, કાર્બન ઉત્સર્જન થતું નથી. આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા, ભારત ગ્રીન હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનમાં પરમાણુ ઊર્જાની સંભવિતતા દર્શાવે છે, જે ઉદ્યોગો, પરિવહન અને વીજળી ઉત્પાદન જેવા ક્ષેત્રોમાં ડીકાર્બોનાઇઝેશનમાં મદદ કરી શકે છે. આ ટેકનોલોજી પરમાણુ રિએક્ટરની વધારાની ગરમીનો ઉપયોગ કરીને પર્યાવરણને અનુકૂળ રીતે હાઇડ્રોજન ઉત્પન્ન કરવાની નવીન રીત પ્રદાન કરે છે.
આ પ્લાન્ટનું સફળ સંચાલન ભારતના રાષ્ટ્રીય હાઇડ્રોજન મિશનને વેગ આપશે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સ્વચ્છ ઊર્જાના લક્ષ્યોને પૂર્ણ કરવામાં મદદ કરશે. વૈજ્ઞાનિકો આ ટેકનોલોજીને મોટા પાયે લાગુ કરવા માટે વધુ સંશોધન અને વિકાસ પર કામ કરી રહ્યા છે, જેથી ભવિષ્યમાં હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનની કિંમત ઘટાડી શકાય અને તેને વધુ સુલભ બનાવી શકાય. આ પહેલ ભારતને આત્મનિર્ભર બનાવવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે અને વૈશ્વિક ઊર્જા સુરક્ષામાં પણ યોગદાન આપશે.
