ચીનના 7 ટ્રિલિયન ડોલરના બોન્ડ માર્કેટ પર ટેક્સનું મોટું સંકટ, જાણો ભારતનું અર્થતંત્ર કેમ છે સંપૂર્ણ સુરક્ષિત?
ચીનના વિશાળ 7 ટ્રિલિયન ડોલરના સોવરિન ડેટ (સરકારી બોન્ડ) માર્કેટમાં એક મોટી માળખાકીય નબળાઈ સામે આવી રહી છે. વૈશ્વિક બ્રોકરેજ ફર્મ જેપી મોર્ગન (JPMorgan) ના એક રિસર્ચ નોટ મુજબ, ચીનમાં કુલ સેન્ટ્રલ ગવર્નમેન્ટ બોન્ડ્સ (CGBs) અને લોકલ ગવર્નમેન્ટ બોન્ડ્સ (LGBs) માંથી 67 ટકા હિસ્સો માત્ર ત્યાંની બેંકો પાસે છે. અત્યાર સુધી ચીન સરકારે આ બોન્ડ્સ પર જે ખાસ ટેક્સ છૂટ આપી હતી, તેના કારણે બેંકો તેમાં મોટા પાયે રોકાણ કરતી હતી. પરંતુ હવે સરકારી બોન્ડની આવક પર ટેક્સ લગાવવાના પ્રસ્તાવે આખું ચિત્ર બદલી નાખ્યું છે.
ટેક્સ છૂટ હટવાથી ચીની બોન્ડ્સનું આકર્ષણ ઘટશે
જેપી મોર્ગનના અંદાજ મુજબ, વર્ષોથી મળતી ટેક્સ છૂટને કારણે ચીનની બેંકો સરકારી સિક્યોરિટીઝની સૌથી મોટી ખરીદદાર બની રહી હતી. જો આ ટેક્સ છૂટ પાછી ખેંચી લેવામાં આવે, તો બોન્ડ્સના આકર્ષણમાં 30 થી 55 બેસિસ પોઈન્ટ્સ (bps) સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે. ચીને પોતાના બોન્ડ માર્કેટને વિકસાવવા માટે બેંકોને બોન્ડના વ્યાજની આવક પર કોર્પોરેટ ઈન્કમ ટેક્સ અને VAT માંથી મુક્તિ આપી હતી. 2025માં VAT ની છૂટ આંશિક રીતે હટાવી લેવામાં આવી હતી, પરંતુ હવે કોર્પોરેટ ઈન્કમ ટેક્સની મુક્તિ હટાવવી ખૂબ જ સંવેદનશીલ સાબિત થઈ શકે છે.
ચીનની બેંકોની કમાણી પર પડશે સીધી અસર
રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ચીનની સરકારી બેંકોની કુલ સંપત્તિમાં 21 ટકા અને જોઈન્ટ-સ્ટોક બેંકોની સંપત્તિમાં 15 ટકા હિસ્સો સરકારી બોન્ડ્સનો છે. જો બોન્ડના વ્યાજની આવક પર 25 ટકા ટેક્સ લગાવવામાં આવે, તો 2027માં સરકારી બેંકોની કમાણીમાં 4 ટકા અને જોઈન્ટ-સ્ટોક બેંકોની કમાણીમાં 3 ટકાનો ઘટાડો થઈ શકે છે. એટલું જ નહીં, જો આ ટેક્સ જૂના રોકાણો (existing holdings) પર પણ લાગુ કરવામાં આવે, તો બેંકોની કમાણીને 17 ટકા અને 12 ટકા જેટલો મોટો ફટકો પડી શકે છે.
સ્થાનિક સરકારોના દેવા અને વ્યાજ દર વધવાનું જોખમ
આ નવા ટેક્સથી ચીન સરકારની આવકમાં ભલે વધારો થાય, પરંતુ તેની સામે સરકારી બોન્ડ્સની માંગ ઘટશે. માંગ ઘટવાથી બોન્ડ યીલ્ડ (વળતર દર) ઉપર જશે, જેના કારણે સરકાર માટે બજારમાંથી નાણાં ઉધાર લેવા મોંઘા બનશે. 2025ના અંત સુધીમાં ચીનની સ્થાનિક સરકારો પર 54.8 ટ્રિલિયન યુઆન (CNY) નું દેવું હતું અને તેઓ કુલ બજેટ ખર્ચના આશરે 85 ટકા હિસ્સો સંભાળે છે. જો યીલ્ડ વધશે તો તેમનો નાણાકીય ખર્ચ વધશે, જે નવા ટેક્સમાંથી થનારી કમાણીને ધોઈ નાખશે.
ભારતનું બોન્ડ માર્કેટ આ જોખમથી કેમ સુરક્ષિત છે?
ચીનથી વિપરીત, ભારતનું સરકારી બોન્ડ માર્કેટ આવા કોઈ પણ આંચકા સામે ઘણું મજબૂત અને સુરક્ષિત છે. તેના પાછળ મુખ્ય બે કારણો છે:
વૈવિધ્યસભર રોકાણકારો: ભારતમાં સરકારી બોન્ડ્સ માત્ર બેંકો પૂરતા સીમિત નથી. અહીં વીમા કંપનીઓ, પ્રોવિડન્ટ અને પેન્શન ફંડ્સ, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ, વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPI) અને રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) જેવા મજબૂત રોકાણકારો મોટો હિસ્સો ધરાવે છે.
ટેક્સ છૂટ પર નિર્ભરતા નહીં: ભારતીય બોન્ડ માર્કેટ ચીનની જેમ બેંકોને અપાતી કોઈ ખાસ ટેક્સ છૂટ પર નિર્ભર નથી, જેના કારણે ટેક્સના નિયમોમાં કોઈ ફેરફાર થાય તો પણ બજારમાં અસ્થિરતા આવવાની શક્યતા નહિવત રહે છે.
જોકે, જેપી મોર્ગને ચીન માટે આ સંકટમાંથી બચવાના ત્રણ રસ્તા પણ સૂચવ્યા છે, જેમાં જૂના બોન્ડ્સને નવા ટેક્સમાંથી મુક્તિ આપવી (grandfathering), મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ દ્વારા રોકાણ વધારવું અને ચીનની સેન્ટ્રલ બેંક 'પીપલ્સ બેંક ઓફ ચાઈના' દ્વારા બોન્ડની ખરીદી વધારવાનો સમાવેશ થાય છે.