દક્ષિણ આફ્રિકાની સરકારે જાહેરાત કરી છે કે છેલ્લા પાંચ અઠવાડિયામાં 'માઇગ્રેશન મેનેજમેન્ટ' અભિયાન હેઠળ 53,000 થી વધુ વિદેશી નાગરિકોને દેશનિકાલ અથવા વતન પરત મોકલવામાં આવ્યા છે. આ આંકડો વધવાની શક્યતા છે કારણ કે દેશનિકાલ અને વતન વાપસીની પ્રક્રિયા હજુ ચાલુ છે. મોટાભાગના દેશનિકાલ કરાયેલા લોકો માલાવી, ઝિમ્બાબ્વે અને મોઝામ્બિકના હતા.
વર્ષો પછી દક્ષિણ આફ્રિકામાં ગેરકાયદેસર વસાહતીઓ સામે આ સૌથી મોટું અભિયાન છે. છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલા વસાહત વિરોધી વિરોધ પ્રદર્શનો પછી આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે, જેમાં હિંસા, ધાકધમકી અને લૂંટફાટના બનાવો બન્યા હતા. વિરોધ કરનારાઓએ કડક સરહદી નિયંત્રણો અને મોટા પાયે દેશનિકાલની માંગ કરી છે, વસાહતીઓ પર ઉચ્ચ બેરોજગારી, વધતા ગુનાખોરી દરો અને જાહેર સેવાઓના ભંગાણમાં ફાળો આપવાનો આરોપ મૂક્યો છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રે દક્ષિણ આફ્રિકાના સામાજિક-આર્થિક પડકારો માટે વસાહતીઓને બલિનો બકરો બનાવવાની સામે ચેતવણી આપી છે. વસાહતી વિરોધી કાર્યકરોએ સરકાર પર દબાણ લાવવા માટે સાપ્તાહિક વિરોધ પ્રદર્શનો કરવાની ધમકી આપી છે, અને આ પ્રદર્શનો હિંસક બની શકે તેવી આશંકા છે. પ્રદર્શનકારીઓએ 30 જૂન સુધીમાં તમામ ગેરકાયદેસર વસાહતીઓને દેશ છોડી દેવા માટે 'અનધિકૃત સમયમર્યાદા' નક્કી કરી હતી, જેના કારણે ઘણા વિદેશીઓએ હિંસા અને ધાકધમકીથી બચવા માટે દેશ છોડી દીધો હતો. તાજેતરના અઠવાડિયામાં ઘાના, નાઇજીરીયા, યુગાન્ડા અને કેન્યા સહિતના અનેક દેશોએ તેમના નાગરિકોને વતન પરત બોલાવ્યા છે.
ન્યાય અને બંધારણીય વિકાસ મંત્રી મમાલોકો કુબાયીએ રવિવારે જાહેરાત કરી હતી કે 53,499 વિદેશી નાગરિકોને દેશનિકાલ અને વતન વાપસી માટે પ્રક્રિયા કરવામાં આવી છે, જેમાં માલાવીના લોકોનું પ્રભુત્વ છે, ત્યારબાદ ઝિમ્બાબ્વે અને મોઝામ્બિકના લોકો છે. પ્રિટોરિયામાં એક ન્યૂઝ કોન્ફરન્સમાં કુબાયીએ જણાવ્યું હતું કે, “અમે વ્યવસ્થિત અને નિયમિત સ્થળાંતર હાંસલ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છીએ, જે અમારા લોકો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલી ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખે છે, જ્યારે અમારા દેશના તમામ લોકોના માનવ અધિકારો અને ગૌરવનું પાલન કરે છે, પછી ભલે તેમની નાગરિકતા અને સ્થળાંતર સ્થિતિ ગમે તે હોય.”
તેમણે જણાવ્યું હતું કે વતન વાપસી અને દેશનિકાલ પ્રક્રિયાએ તેમને કથિત ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓ માટે પોલીસ દ્વારા વોન્ટેડ લોકોને પકડવામાં મદદ કરી છે. સત્તાવાળાઓ તેમના ઇમિગ્રેશન કાયદાઓનો અમલ ચાલુ રાખશે, પરંતુ તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે પ્રદર્શનકારીઓએ એવા ઘરો અને વ્યવસાયોની અનધિકૃત શોધ ન કરવી જોઈએ કે જેઓ ગેરકાયદેસર વસાહતીઓને આશ્રય આપતા હોવાની શંકા હોય. દક્ષિણ આફ્રિકાના રાષ્ટ્રપતિ સિરિલ રામાફોસાએ ઇમિગ્રેશન અંગેની જાહેર ચિંતાઓને સ્વીકારી છે પરંતુ વસાહતીઓ સામેના હુમલાઓની નિંદા કરી છે, નાગરિકોને કાયદો પોતાના હાથમાં ન લેવાની ચેતવણી આપી છે.
દક્ષિણ આફ્રિકા ખંડનો સૌથી ધનિક દેશ છે અને લાંબા સમયથી સારી આર્થિક તકોની શોધમાં આવતા વસાહતીઓને આકર્ષિત કરે છે, જેમાંથી કેટલાક ગેરકાયદેસર રીતે પ્રવેશ કરે છે.
