આ વર્ષે દેવ દિવાળી 24 નવેમ્બર, 2023ના રોજ ઉજવવામાં આવશે, જે કાર્તિક પૂર્ણિમાના દિવસે આવે છે. આ પવિત્ર દિવસ ભગવાન શિવ દ્વારા ત્રિપુરાસુર રાક્ષસનો વધ કરવાની ખુશીમાં મનાવવામાં આવે છે, જેના કારણે તેને 'ત્રિપુરોત્સવ' પણ કહેવાય છે.
કાર્તિક પૂર્ણિમાનું ધાર્મિક મહત્વ શું છે? વૈદિક જ્યોતિષીઓના મતે, કાર્તિક પૂર્ણિમા હિંદુ ધર્મમાં અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે અને આ દિવસે ગંગા સ્નાન અને દીપદાનનો વિશેષ મહિમા છે. આ દિવસે કરવામાં આવતા શુભ કાર્યોનું ફળ અનેકગણું મળે છે, જેનાથી ભક્તોને આધ્યાત્મિક શાંતિ અને સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે. ઘણા લોકો આ દિવસે સત્યનારાયણ ભગવાનની કથા પણ કરાવે છે.
દેવ દિવાળી શા માટે ઉજવાય છે? દેવ દિવાળી મુખ્યત્વે ભગવાન શિવના વિજયની ઉજવણી છે, જ્યારે તેમણે ત્રિપુરાસુર રાક્ષસનો વધ કર્યો હતો. આ વિજય પછી, દેવોએ સ્વર્ગમાં દીવા પ્રગટાવીને ખુશી વ્યક્ત કરી હતી, તેથી આ દિવસને દેવ દિવાળી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુએ મત્સ્ય અવતાર લીધો હતો તેવી પણ માન્યતા છે, જે આ દિવસને વધુ પવિત્ર બનાવે છે.
પૂજા વિધિ અને શુભ મુહૂર્ત શું છે? દેવ દિવાળીના દિવસે સવારે વહેલા ઉઠીને પવિત્ર નદીમાં સ્નાન કરવાનું મહત્વ છે, જો શક્ય ન હોય તો ઘરમાં જ ગંગાજળ મિશ્રિત પાણીથી સ્નાન કરી શકાય છે. ત્યારબાદ સૂર્યદેવને અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું અને ભગવાન શિવ, વિષ્ણુ અને અન્ય દેવી-દેવતાઓની પૂજા કરવી જોઈએ. આ દિવસે દીપદાનનું વિશેષ મહત્વ છે, જેમાં મંદિરો, ઘાટ અને ઘરોમાં દીવા પ્રગટાવવામાં આવે છે. સાંજે ચંદ્રદર્શન કરવું અને ચંદ્રદેવને અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું પણ શુભ મનાય છે. પૂર્ણિમા તિથિ 26 નવેમ્બરે બપોરે 01:35 વાગ્યે શરૂ થશે અને 27 નવેમ્બરે બપોરે 01:33 વાગ્યે સમાપ્ત થશે. જોકે, ઉદયતિથિ મુજબ દેવ દિવાળી 24 નવેમ્બરે જ ઉજવાશે.
કાર્તિક પૂર્ણિમાના દિવસે શું કરવું જોઈએ? આ દિવસે તુલસી પૂજા, દાન-પુણ્ય અને સત્યનારાયણ કથાનું શ્રવણ કરવું અત્યંત લાભદાયી માનવામાં આવે છે. ગાયને ખવડાવવાથી પણ પુણ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે. આ પ્રવૃત્તિઓ આધ્યાત્મિક વૃદ્ધિ અને સમૃદ્ધિ લાવે છે.