યુરોપિયન યુનિયન (EU) દ્વારા બે રશિયન અબજોપતિઓ પરથી પ્રતિબંધો હટાવવાના નિર્ણયથી યુક્રેનમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. 2022માં રશિયાના યુક્રેન પરના સંપૂર્ણ હુમલા બાદ લાદવામાં આવેલા આ પ્રતિબંધો હટાવવાની ગતિવિધિઓથી આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે.
ફ્રાન્સે 'રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના કારણો' ટાંકીને રશિયન-ઉઝબેક અબજોપતિ અલિશેર ઉસ્માનવને પ્રતિબંધોની યાદીમાંથી દૂર કરવાની ઝુંબેશ ચલાવી હતી. લક્ઝમબર્ગે રશિયન-ઇઝરાયેલી ઉદ્યોગપતિ મિખાઇલ ફ્રિડમેનને દૂર કરવાની માંગ કરી હતી, જેઓ તેમની સ્થિર સંપત્તિ મુક્ત કરવા માટે દેશ પર દાવો કરી રહ્યા છે.
શરૂઆતમાં લાતવિયાએ આ સોદાનો વિરોધ કર્યો હતો, પરંતુ બાદમાં સમાધાન માટે સંમત થયું હતું, જેના ભાગરૂપે અન્ય લગભગ 3,000 વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ પરના પ્રતિબંધો ત્રણ વર્ષ માટે લંબાવવામાં આવ્યા હતા.
યુક્રેનના અધિકારીઓએ આ પગલાને 'અસ્વીકાર્ય' ગણાવ્યો હતો અને કહ્યું હતું કે તે મોસ્કોને ખોટો સંકેત મોકલે છે. યુક્રેનના વિદેશ મંત્રી આન્દ્રે સિબીહાએ X (અગાઉ ટ્વિટર) પર જણાવ્યું હતું કે, “મોસ્કો ઉજવણી કરી રહ્યું છે કારણ કે તેને જે જોઈતું હતું તે મળી ગયું છે: મુક્તિની ભાવના, EUનું અપમાન અને યુરોપિયનોમાં વિભાજન.” તેમણે તમામ EU સભ્ય રાજ્યોને આ બંને વ્યક્તિઓ પર રાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો જાહેર કરવા વિનંતી કરી. લાતવિયાએ પહેલેથી જ આવું કરવાની જાહેરાત કરી છે.
ક્રેમલિનના પ્રવક્તા દિમિત્રી પેસ્કોવે અગાઉ આ બંને અબજોપતિઓને યાદીમાંથી દૂર કરવાની સંભાવનાને આવકારી હતી, અને દાવો કર્યો હતો કે EUના પ્રતિબંધો ગેરકાયદેસર છે અને તમામ રશિયનોને દૂર કરવા જોઈએ.
ઉસ્માનવે USM હોલ્ડિંગ કંપનીની સ્થાપના કરી હતી, જે આયર્ન, સ્ટીલ અને કોપર સપ્લાયર્સ તેમજ મેગાફોન ટેલિકમ્યુનિકેશન્સ કંપની ધરાવતું એક રોકાણ જૂથ છે. ભૂતકાળમાં તેમને ઇંગ્લિશ પ્રીમિયર લીગ ક્લબ આર્સેનલ અને એવર્ટન સાથે સંબંધો હતા. EU એ 2022 માં તેમની સંપત્તિ સ્થિર કરી હતી, તેમને 'રશિયન પ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે ખાસ ગાઢ સંબંધો ધરાવતા ક્રેમલિન-તરફી અબજોપતિ' તરીકે વર્ણવ્યા હતા. ઉસ્માનવે આ નિર્ણયને 'અન્યાયી' ગણાવ્યો હતો. એવું પણ જાણવા મળ્યું છે કે ફ્રાન્સની આ પહેલ અઝરબૈજાન સાથે સંભવિત કેદી મુક્તિ સોદા સાથે સંકળાયેલી હતી.
ફ્રિડમેન, જેઓ યુક્રેનમાં જન્મેલા રશિયન-ઇઝરાયેલી નાગરિક છે, તે આલ્ફા ગ્રુપ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કોંગ્લોમેરેટના સ્થાપક છે, જે ઊર્જા અને બેંકિંગમાં મુખ્ય રસ ધરાવે છે. EU એ તેમને ટોચના રશિયન ફાઇનાન્સર અને પુતિનના આંતરિક વર્તુળના સહાયક તરીકે વર્ણવ્યા છે.
રશિયાના સંપૂર્ણ હુમલા સમયે ફ્રિડમેને પોતે કહ્યું હતું કે સંઘર્ષ શક્ય તેટલી વહેલી તકે સમાપ્ત થવો જોઈએ, પરંતુ તેમણે પ્રમુખ પુતિનની ખુલ્લેઆમ નિંદા કરવાનું ટાળ્યું હતું. તેમના રશિયન-લાતવિયન બિઝનેસ પાર્ટનર પ્યોત્ર એવેનને યુક્રેન પરના આક્રમણની નિંદા કરવામાં નિષ્ફળ રહેવા બદલ 2022 માં લાતવિયાનો સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન છીનવી લેવામાં આવ્યો હતો.
આના કારણે લાતવિયાએ આ પગલાનો વિરોધ કર્યો હતો, અને સોમવારે EU રાજદૂતોના મતદાનમાં તેને વીટો કર્યો હતો. જોકે, મંગળવારે સમાધાન થતાં તેણે પોતાનો મત બદલીને ગેરહાજરી નોંધાવી હતી. નવા સોદામાં બાકીના 2,600 વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓ પરના પ્રતિબંધોને ત્રણ વર્ષ સુધી લંબાવવાનો સમાવેશ થાય છે. અત્યાર સુધી, પ્રતિબંધો દર છ મહિને નવીકરણ કરવા પડતા હતા.
લાતવિયાના વડા પ્રધાન એન્ડ્રિસ કુલબર્ગ્સે પણ જાહેરાત કરી હતી કે ફ્રાન્સ લાતવિયા સાથે ફ્રેન્ચ પરમાણુ નિવારણ પહેલમાં જોડાવા અને લાતવિયામાં તેની લશ્કરી હાજરી મજબૂત કરવા અંગે વાટાઘાટો શરૂ કરવા સંમત થયું છે.
