આગામી 4 વર્ષ દરમિયાન આ IIT સંસ્થાઓમાં વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં વધારો થવાની ધારણા છે. ગ્રેજ્યુએશન, પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએશન અને પીએચડી પ્રોગ્રામ્સમાં તે વધીને 6,500 થી વધુ થવાની ધારણા છે, જેમાં પ્રથમ વર્ષમાં 1,364 વિદ્યાર્થીઓ, બીજા વર્ષમાં 1,738 વિદ્યાર્થીઓ, ત્રીજા વર્ષમાં 1,767 વિદ્યાર્થીઓ અને ચોથા વર્ષમાં 1,707 વિદ્યાર્થીઓનો સમાવેશ થાય છે.
કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે બુધવારે જમ્મુ અને કાશ્મીર, આંધ્રપ્રદેશ, કેરળ, છત્તીસગઢ અને કર્ણાટકમાં સ્થાપિત 5 નવા IIT ની શૈક્ષણિક અને માળખાગત ક્ષમતાના વિસ્તરણને મંજૂરી આપી. આ પ્રસ્તાવિત વિસ્તરણ પર 4 વર્ષમાં લગભગ 12 હજાર કરોડ રૂપિયા ખર્ચ થવાની અપેક્ષા છે. આ ઉપરાંત, કેન્દ્રએ ITI કોલેજના અપગ્રેડેશન માટે 60 હજાર કરોડ રૂપિયા મંજૂર કર્યા છે.
બેઠક પછી જારી કરાયેલા એક સત્તાવાર નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ પ્રસ્તાવિત વિસ્તરણનો કુલ ખર્ચ 2025-26 થી 2028-29 સુધીના આગામી 4 વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન રૂ. 11,828.79 કરોડ હોવાનો અંદાજ છે. આ ઉપરાંત, મંત્રીમંડળે આ IIT સંસ્થાઓમાં પ્રોફેસર સ્તરે 130 જગ્યાઓ બનાવવાને પણ મંજૂરી આપી છે.
નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ઉદ્યોગ-શૈક્ષણિક સંબંધોને મજબૂત બનાવવા માટે 5 નવા અત્યાધુનિક સંશોધન ઉદ્યાનો પણ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ IITs કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જમ્મુ અને કાશ્મીરના જમ્મુ પ્રદેશ, આંધ્ર પ્રદેશમાં તિરુપતિ, કેરળમાં પલક્કડ, છત્તીસગઢમાં ભિલાઈ અને કર્ણાટકમાં ધારવાડમાં સ્થિત છે.
4 વર્ષમાં 6 હજારથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ વધશે
આગામી 4 વર્ષ દરમિયાન આ IIT સંસ્થાઓમાં વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં વધારો થવાની ધારણા છે. ગ્રેજ્યુએશન, પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએશન અને પીએચડી પ્રોગ્રામ્સમાં તે વધીને 6,500 થી વધુ થવાની ધારણા છે, જેમાં પ્રથમ વર્ષમાં 1,364 વિદ્યાર્થીઓ, બીજા વર્ષમાં 1,738 વિદ્યાર્થીઓ, ત્રીજા વર્ષમાં 1,767 વિદ્યાર્થીઓ અને ચોથા વર્ષમાં 1,707 વિદ્યાર્થીઓનો સમાવેશ થાય છે.
માળખાગત સુવિધાઓના વિસ્તરણ પછી, આ 5 IIT 13,687 વિદ્યાર્થીઓને શિક્ષણ આપી શકશે, જ્યારે હાલમાં 7,111 વિદ્યાર્થીઓ છે. આ રીતે, અહીં વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં 6,576નો વધારો થશે. આ રીતે, દેશભરમાં 6,500 થી વધુ વધારાના વિદ્યાર્થીઓ સૌથી પ્રતિષ્ઠિત શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં અભ્યાસ કરવાની તેમની આકાંક્ષાઓને પૂર્ણ કરી શકશે.
ITI અપગ્રેડેશન માટે 60 હજાર કરોડ રૂપિયા
આ ઉપરાંત, મોદી મંત્રીમંડળે બીજો એક નિર્ણય લીધો જેમાં, દેશમાં વ્યાવસાયિક શિક્ષણમાં પરિવર્તન લાવવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરતા, રાષ્ટ્રીય ઔદ્યોગિક તાલીમ સંસ્થા (ITI) ની અપગ્રેડેશન યોજના અને 5 રાષ્ટ્રીય શ્રેષ્ઠતા કેન્દ્રો NCOE ની સ્થાપનાને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
તે કેન્દ્ર પ્રાયોજિત યોજના તરીકે અમલમાં મૂકવામાં આવશે. તેને કેન્દ્રીય બજેટ 2024-25 અને 2025-26 માં કરવામાં આવેલી જાહેરાત સાથે સુસંગત બનાવવામાં આવી રહ્યું છે, જેના માટે કુલ રૂ. 60 હજાર કરોડનો ખર્ચ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. આ યોજનામાં કેન્દ્ર સરકારનો હિસ્સો ૩૦ હજાર કરોડ રૂપિયા હશે, જ્યારે ૨૦ હજાર કરોડ રૂપિયા રાજ્ય સરકારોને અને ૧૦ હજાર કરોડ રૂપિયા ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રને આપવાના રહેશે. વધુમાં, એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેંક (ADB) અને વિશ્વ બેંક કેન્દ્રીય હિસ્સાના 50% સુધી સહ-ધિરાણ કરશે.
આ સંદર્ભમાં, નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, "આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય રાજ્ય સરકારો અને ઉદ્યોગોના સહયોગથી હાલના ITI ને સરકારની માલિકીની, ઉદ્યોગ-સંચાલિત મહત્વાકાંક્ષી કૌશલ્ય સંસ્થા તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે. આગામી 5 વર્ષમાં, ઉદ્યોગોની માનવ મૂડી જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે 20 લાખ યુવાનોને કુશળ બનાવવામાં આવશે."
