ગાંધીનગર: ગુજરાત સરકારે બાળકો અને કિશોરો માટે આરોગ્ય સેવાઓને વધુ સ્માર્ટ, ટકાઉ અને કુટુંબ તથા બાળ-મૈત્રીપૂર્ણ બનાવવા માટે 'હેલ્થ પાસપોર્ટ' નામની એક અનોખી પહેલ શરૂ કરી છે. આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રાજ્યના ભાવિ નિર્માતાઓ એવા બાળકોના સ્વાસ્થ્યની સંપૂર્ણ અને વ્યવસ્થિત દેખરેખ રાખવાનો છે.
સ્કૂલ હેલ્થ – રાષ્ટ્રીય બાલ સ્વાસ્થ્ય કાર્યક્રમ (SHRBSK) અંતર્ગત, હેલ્થ પાસપોર્ટ દરેક બાળકના સંપૂર્ણ તબીબી ઇતિહાસનો મુખ્ય દસ્તાવેજ બનશે. તેમાં બાળકની મૂળભૂત વિગતોની સાથે જન્મથી લઈને 18 વર્ષની ઉંમર સુધીની વય-વિશિષ્ટ આરોગ્ય તપાસનો વ્યાપક રેકોર્ડ શામેલ હશે. આ પાસપોર્ટ બાળકોના સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત તમામ મહત્વપૂર્ણ માહિતીને એક જ જગ્યાએ એકત્રિત કરશે, જે ભવિષ્યમાં તેમની સારવાર અને દેખરેખ માટે અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થશે.
આ પાસપોર્ટ SH-RBSK હેઠળની ચાર મુખ્ય સ્વાસ્થ્ય શ્રેણીઓ (4Ds) પર પણ નજર રાખશે: જન્મજાત ખામીઓ (Defects at Birth), પોષણની ઉણપ (Deficiencies), બાળપણના રોગો (Childhood Diseases), વિકાસલક્ષી વિલંબ અને વિકલાંગતા (Developmental Delays and Disabilities). આ ઉપરાંત, તેમાં બાળકના શારીરિક અને માનસિક વિકાસ, પોષણની સ્થિતિ, રેફરલ સેવાઓ, પોષણ અને આરોગ્ય માર્ગદર્શન, જીવનશૈલી સલાહ અને કટોકટી હેલ્પલાઇન નંબરોની વિગતો પણ નોંધવામાં આવશે. આ રાજ્યવ્યાપી પહેલનું લોકાર્પણ 27 જૂન, ના રોજ કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી શ્રી અમિત શાહ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, જે દર્શાવે છે કે સરકાર બાળકોના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે કેટલી ગંભીર છે.
1.89 કરોડ બાળકોને મળશે 'હેલ્થ પાસપોર્ટ'; 992 મોબાઇલ હેલ્થ ટીમો આપશે સહયોગ
SH-RBSK હેઠળ, ગુજરાતમાં આશરે 1.89 કરોડ બાળકોની વાર્ષિક આરોગ્ય તપાસ 992 મોબાઇલ હેલ્થ ટીમો દ્વારા કરવામાં આવે છે. હાલમાં, આ તપાસના રેકોર્ડ ડિજિટલ પોર્ટલ પર જાળવવામાં આવે છે, પરંતુ માતાપિતા અને બાળકો પાસે કોઈ સરળ દસ્તાવેજ નથી જેનો ઉપયોગ નિયમિત સલાહ, તબીબી સારવાર અથવા ફોલો-અપ મુલાકાતો દરમિયાન તાત્કાલિક કરી શકાય. 'હેલ્થ પાસપોર્ટ' આ ખામીને દૂર કરવા માટે રજૂ કરવામાં આવ્યો છે, જે દરેક બાળકને તેમના સ્વાસ્થ્ય ઇતિહાસનો વ્યવસ્થિત, વ્યાપક અને સરળતાથી સુલભ રેકોર્ડ પ્રદાન કરશે. આનાથી તબીબી કર્મચારીઓ માટે પણ બાળકની સંપૂર્ણ તબીબી પૃષ્ઠભૂમિ સમજવી સરળ બનશે, જેના પરિણામે વધુ સારી અને ઝડપી સારવાર આપી શકાશે.
હેલ્થ પાસપોર્ટ માટે સરળ અને મુશ્કેલીમુક્ત પ્રક્રિયા; વધારાના દસ્તાવેજો વિના સ્ક્રીનિંગ સ્થળે જ ઇશ્યુ કરાશે
‘હેલ્થ પાસપોર્ટ’ મેળવવાની પ્રક્રિયા ખૂબ જ સરળ અને અનુકૂળ છે. માતાપિતાને તેમના બાળકો માટે હેલ્થ પાસપોર્ટ મેળવવા માટે કોઈ વધારાના દસ્તાવેજો પ્રદાન કરવાની જરૂર નથી. SH-RBSK મોબાઇલ હેલ્થ ટીમો દ્વારા આંગણવાડીઓ, શાળાઓ, મદ્રેસાઓ, ગુરુકુળો અને વિશેષ શાળાઓમાં આરોગ્ય તપાસ કરવામાં આવશે. સ્ક્રીનિંગ પછી, બાળકની વિગતો ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર દાખલ થયા પછી, હેલ્થ પાસપોર્ટ સ્ક્રીનિંગ સ્થળે જ ઇશ્યુ કરવામાં આવશે. નવીકરણ પ્રક્રિયા તો વધુ સરળ છે. પાંચ વર્ષ સુધીના બાળકો અને શાળાએ ન જતા બાળકોના હેલ્થ પાસપોર્ટનું વાર્ષિક નવીકરણ પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્ર (PHC) ના મેડિકલ ઓફિસર (MO) દ્વારા કરવામાં આવશે, જ્યારે શાળાએ જતા બાળકોના હેલ્થ પાસપોર્ટનું નવીકરણ શાળાના આચાર્ય દ્વારા કરવામાં આવશે.
આ પહેલની સૌથી મોટી તાકાત તેની ડિજિટલ એકીકરણ છે. ભૌતિક હેલ્થ પાસપોર્ટ માતાપિતા પાસે રહેશે, જ્યારે તમામ માહિતી SH-RBSK ડિજિટલ પોર્ટલ સાથે સિંક્રનાઇઝ કરવામાં આવશે, જે સીમલેસ રેકોર્ડ મેનેજમેન્ટ સુનિશ્ચિત કરશે. જો ભૌતિક હેલ્થ પાસપોર્ટ ખોવાઈ જાય અથવા નુકસાન થાય, તો મોબાઇલ હેલ્થ ટીમ પાસેથી નવી નકલ મેળવી શકાય છે. આ ડિજિટલ લિંકેજ ડેટાની સુરક્ષા અને સરળ ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરશે, જે બાળકોના સ્વાસ્થ્ય સંભાળમાં એક ક્રાંતિકારી પગલું છે.
