IIT બોમ્બે અને IIT દિલ્હીમાં વિદ્યાર્થીઓની આત્મહત્યાના તાજેતરના કિસ્સાઓ બાદ, ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને આત્મહત્યા નિવારણ માટે સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા રચાયેલી નેશનલ ટાસ્ક ફોર્સ ( ) ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી છે. માર્ચ 2023 માં IIT દિલ્હીમાં બે વિદ્યાર્થીઓના આત્મહત્યાના કેસની સુનાવણી દરમિયાન આ ટાસ્ક ફોર્સની રચના કરવામાં આવી હતી, જ્યાં પોલીસે FIR નોંધવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
આ ટાસ્ક ફોર્સ તેનો અંતિમ અહેવાલ નવેમ્બર સુધીમાં સુપરત કરશે, પરંતુ તેનો 211 પાનાનો વચગાળાનો અહેવાલ કેમ્પસમાં, ખાસ કરીને IIT અને IIM જેવી પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓમાં ઉદ્ભવતી ગંભીર ચિંતાઓને ઉજાગર કરે છે. આ અહેવાલ દર્શાવે છે કે કેવી રીતે જાતિગત ભેદભાવ, શૈક્ષણિક દબાણ અને સ્પર્ધાત્મક વાતાવરણ વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર નકારાત્મક અસર કરી રહ્યું છે.
દ્વારા સંસદીય પ્રશ્નોના ડેટા ટાંકતા જણાવાયું છે કે 2018 થી 2023 દરમિયાન, 13,600 થી વધુ વંચિત સમુદાયોના વિદ્યાર્થીઓએ અગ્રણી સંસ્થાઓમાંથી અભ્યાસ છોડી દીધો છે. આ આંકડાઓમાં કેન્દ્રીય યુનિવર્સિટીઓમાંથી 4,596 OBC, 2,424 SC અને 2,622 ST વિદ્યાર્થીઓનો સમાવેશ થાય છે. IIT બોમ્બેના પ્રોફેસર સૂર્યનારાયણ ડૂલા સામે SC/ST એક્ટ હેઠળ FIR નોંધાઈ હોવાના કિસ્સા પણ આ મુદ્દાની ગંભીરતા દર્શાવે છે.
આ ડ્રોપઆઉટના આંકડાઓ ભારતના ઉચ્ચ શિક્ષણ પ્રણાલીમાં રહેલી ઊંડી ખામીઓ તરફ ધ્યાન દોરે છે. તે સ્પષ્ટપણે સૂચવે છે કે માત્ર પ્રવેશ મેળવવો પૂરતો નથી, પરંતુ આ સંસ્થાઓમાં સમાવેશી અને સહાયક વાતાવરણ પૂરું પાડવું પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે. ટાસ્ક ફોર્સનો અહેવાલ આત્મહત્યાના કારણો અને તેના નિવારણ માટેના ઉપાયો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે, જે ભવિષ્યમાં નીતિ નિર્માણ માટે નિર્ણાયક સાબિત થશે.
