આઈઆરજીસીએ દાવો કર્યો, અરબી સમુદ્રમાં માલવાહક જહાજ પર હુમલો
આઈઆરજીસીએ દાવો કર્યો છે કારણ કે મધ્ય પૂર્વના દરિયાઈ વિસ્તારોમાં વ્યાપારી જહાજો પરના હુમલાના કારણે વૈશ્વિક વેપાર માર્ગો પર મોટો ખતરો ઊભો થયો છે. ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ અરબી સમુદ્ર અને અરેબિયન ગલ્ફમાં પસાર થઈ રહેલા એક પનામાના ધ્વજવાળા કન્ટેનર જહાજ પર ક્રૂઝ મિસાઇલથી હુમલો કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે. ઈરાની મીડિયાના અહેવાલો અનુસાર આઈઆરજીસીએ આ વ્યાપારી જહાજને અમેરિકાની માલિકીનું ગણાવ્યું છે જેનું નામ 'એમએસસી સરિસ્કા વી' (MSC Sariska V) છે.
આ સનસનાટીપૂર્ણ જાહેરાત બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ સુરક્ષા એજન્સીઓ એલર્ટ થઈ ગઈ છે અને મામલાની તપાસ શરૂ કરી છે.
ઓમાન દરિયાકાંઠો સંઘર્ષ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર આ સૈન્ય ઓપરેશન ઓમાનના દરિયાકાંઠા નજીક અગાઉ ઈરાનના એક જહાજ પર થયેલા હુમલાના સીધા બદલા તરીકે કરવામાં આવ્યું છે. આ શ્રેણીમાં આઈઆરજીસીએ દાવો કર્યો તે પહેલા સોમવારે અરેબિયન ગલ્ફમાંથી પસાર થતી વખતે આ માલવાહક જહાજ સાથે એક અજ્ઞાત પ્રોજેક્ટાઇલ અથડાયું હતું જેના કારણે ઇરાકના દરિયાકાંઠા નજીક એક જોરદાર વિસ્ફોટ થયો હતો. બ્રિટિશ દરિયાઈ સુરક્ષા મોનિટરિંગ સંસ્થા યુનાઇટેડ કિંગડમ મેરિટાઇમ ટ્રેડ ઓપરેશન્સ (UKMTO) એ આ ઘટનાની પુષ્ટિ કરી છે.
જાણવા મળ્યા અનુસાર આ જહાજ ઉમ્મ કાસ્રથી આશરે ૪૦ નોટિકલ માઇલ દક્ષિણ-પૂર્વમાં મુસાફરી કરી રહ્યું હતું ત્યારે તેની જમણી બાજુએ મોટો ફટકો પડ્યો હતો. બ્લાસ્ટ હોવા છતાં જહાજ પર સવાર તમામ ક્રૂ મેમ્બર્સ સુરક્ષિત હોવાના અહેવાલ છે.
ત્યારે આ વિસ્ફોટના કારણે દરિયાઈ પર્યાવરણને કોઈ નુકસાન થયું નથી અને જહાજ પોતાના આગળના બંદર તરફ રવાના થઈ ગયું છે.
એમએસસી સરિસ્કા વી
આ ઘટના એ સમયે સામે આવી છે જ્યારે અખાતી દેશોના મીડિયા નેટવર્કે ઇરાકના પ્રાદેશિક જળસીમામાં બનેલી આ ઘટનાના ચોંકાવનારા અહેવાલો આપ્યા છે. ઇરાકની અલ્સુમરિયા ન્યૂઝના જણાવ્યા મુજબ ઉમ્મ કાસ્ર બંદર પર કાર્ગો અનલોડિંગની કામગીરી પૂર્ણ કર્યા પછી બુય નંબર પાંચની નજીક આ બ્લાસ્ટ થયો હતો. એમએસસી સરિસ્કા વી જહાજ પર થયેલા આ બ્લાસ્ટના સાચા કારણો અંગે અત્યારે ભારે રહસ્ય સર્જાયું છે.
ખાસ કરીને ઈરાનની સૈન્ય એજન્સીના મિસાઇલ હુમલાના દાવા કરતા પ્રારંભિક તપાસના અહેવાલો તદ્દન વિપરીત ચિત્ર રજૂ કરે છે.
જ્યારે આઈઆરજીસીએ દાવો કર્યો ત્યારે સ્થાનિક સુરક્ષા એજન્સીઓએ આ ઘટના પાછળ આંતરિક યાંત્રિક ખામી જવાબદાર હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરી હતી.
દરિયાઈ સુરક્ષા તપાસ
પ્રતિનિધિના જણાવ્યા અનુસાર ઇરાકના સુરક્ષા સ્રોતોએ મીડિયાને જણાવ્યું છે કે પ્રાથમિક તપાસમાં જહાજ પર કોઈ બહારનો હુમલો થયો હોવાના પુરાવા મળ્યા નથી. દરિયાઈ સુરક્ષા તપાસ ના ભાગરૂપે એન્જિન રૂમ અને જહાજના માળખાકીય નુકસાનની તકનીકી તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. આ નુકસાન માત્ર જહાજની આંતરિક સિસ્ટમ સુધી જ મર્યાદિત હોવાનું દેખાઈ રહ્યું છે.
આ ઉપરાંત કોઈ પ્રતિકૂળ દેશ અથવા આતંકવાદી સંગઠન દ્વારા આ જહાજને જાણીજોઈને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હોવાના દાવાને નકારી કાઢવામાં આવ્યો છે.
છતાં ઈરાન દ્વારા આ ઘટનાની જવાબદારી સ્વીકારવી તે પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા સૈન્ય તણાવ અને પ્રોક્સી વોરનો પુરાવો છે.
વૈશ્વિક વેપાર માર્ગો
આગામી સમયમાં આ વિવાદના કારણે હોર્મુઝની सामुદ્રધુની અને અરેબિયન ગલ્ફમાં વ્યાપારી જહાજોની સુરક્ષા માટે અમેરિકા અને બ્રિટનની નૌસેના પોતાનું પેટ્રોલિંગ વધારી શકે છે. વૈશ્વિક વેપાર માર્ગો ની સુરક્ષા જોખમાવાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવો પર પણ તેની સીધી અસર જોવા મળી શકે છે. વીમા કંપનીઓ પણ આ રૂટ પરથી પસાર થતા જહાજો માટે પ્રીમિયમના દરોમાં વધારો કરે તેવી શક્યતા છે.
વધુમાં આઈઆરજીસીએ દાવો કર્યો તે પછી સંયુક્ત રાષ્ટ્રની દરિયાઈ સમિતિએ પણ આ પ્રદેશમાં તમામ પક્ષોને શાંતિ જાળવવાની અપીલ કરી છે.
હવે આગામી દિવસોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય તપાસ એજન્સીઓ આ બ્લાસ્ટનું સાચું કારણ મિસાઇલ હુમલો છે કે ટેકનિકલ ખામી તે ક્યારે સ્પષ્ટ કરે છે તે જોવાનું રહેશે.
આઈઆરજીસીએ દાવો કર્યો હોવા છતાં ઇરાકી સત્તાવાળાઓ અને બ્રિટિશ સુરક્ષા એજન્સીઓ આ ઘટનાને માત્ર એક અકસ્માત તરીકે જોઈ રહી છે જે ઈરાનના પ્રચાર યુદ્ધનો ભાગ હોઈ શકે છે. શું અમેરિકી નૌસેના આ જહાજની સુરક્ષા માટે ઈરાન સામે કોઈ નવી જવાબી સૈન્ય કાર્યવાહી કરશે? શું મધ્ય પૂર્વના આ દરિયાઈ તણાવને રોકવા માટે વૈશ્વિક શક્તિઓ કોઈ નવો સુરક્ષા પ્રોટોકોલ લાવવામાં સફળ રહેશે?
