થોંગસવાન ફોમવિહાને ભારત આવ્યા, લાઓસ સાથે નવી ભાગીદારી શરૂ
થોંગસવાન ફોમવિહાને ભારત આવ્યા છે કારણ કે દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાઈ દેશો સાથે ભારતના રાજદ્વારી અને સાંસ્કૃતિક સંબંધો એક નવા શિખરે પહોંચ્યા છે. લાઓ પીડીઆર (Lao PDR) ના ડેપ્યુટી વડાપ્રધાન અને વિદેશ મંત્રી થોંગસવાન ફોમવિહાન સોમવારે નવી દિલ્હી આવી પહોંચ્યા છે. વિદેશ મંત્રાલય (MEA) ના જણાવ્યા અનુસાર તેઓ ભારતના વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકર સાથે ૧૦મી ભારત-લાઓસ સંયુક્ત કમિશન બેઠકની સહ-અધ્યક્ષતા કરશે. આ ઉચ્ચ સ્તરીય મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચેના સત્તાવાર દ્વિપક્ષીય સંબંધોના સાત દાયકા પૂર્ણ થવાના ઐતિહાસિક અવસરે થઈ રહી છે.
આ મહત્વપૂર્ણ પ્રવાસ બાદ એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં ભારતીય વિદેશ નીતિને વધુ વેગ મળવાની આશા છે.
દ્વિપક્ષીય સંબંધોના ૭૦ વર્ષ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર ભારત અને લાઓસ પોતાના રાજદ્વારી સંબંધોના ૭૦ વર્ષની ભવ્ય ઉજવણી કરી રહ્યા છે. આ શ્રેણીમાં થોંગસવાન ફોમવિહાને ભારત આવ્યા તે પહેલા બંને દેશો વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી આવતી વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને પુનર્જીવિત કરવા માટે વ્યાપક બ્લુપ્રિન્ટ તૈયાર કરવામાં આવી હતી. વિદેશ મંત્રાલયે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ એક્સ (X) પર આ ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિમંડળનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કર્યું હતું.
જાણવા મળ્યા અનુસાર બંને દેશો વચ્ચે આ સંયુક્ત કમિશન ડાયલોગ મિકેનિઝમ ઘણા વર્ષોના લાંબા અંતરાલ પછી ફરી શરૂ થઈ રહ્યું છે. આ પૂર્વે નવમી સંયુક્ત કમિશન બેઠક ૨૩ નવેમ્બર ૨૦૧૮ ના રોજ લાઓસની રાજધાની વિયેન્ટિયનમાં યોજાઈ હતી.
ત્યારે આ નવી બેઠકથી બંને દેશો વચ્ચે વેપાર, સંરક્ષણ અને પ્રાદેશિક સુરક્ષાના ક્ષેત્રોમાં પરસ્પર સહયોગ વધુ ગાઢ બનશે.
વ્યૂહાત્મક સંયુક્ત બેઠક
આ ઘટના એ સમયે સામે આવી છે જ્યારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ માં લાઓસના વડાપ્રધાન સોનેક્સાય સિફાન્ડોન સાથે વિયેન્ટિયનમાં મુલાકાત કરી હતી. તે પાયાની ચર્ચાઓ બાદ જ આ નવી વ્યૂહાત્મક સંયુક્ત બેઠક નું આયોજન શક્ય બન્યું છે. તે સમયે લાઓસના વડાપ્રધાને ટાયફૂન યાગી વાવાઝોડા બાદ ભારતે મોકલેલી માનવતાવાદી પૂર રાહત સહાય બદલ પીએમ મોદીનો હૃદયપૂર્વક આભાર માન્યો હતો.
ખાસ કરીને મુશ્કેલ સમયમાં ભારતે હંમેશા લાઓસના એક સાચા અને ભરોસાપાત્ર ભાગીદાર તરીકે પોતાની ભૂમિકા નિભાવી છે.
જ્યારે થોંગસવાન ફોમવિહાને ભારત આવ્યા ત્યારે મંત્રાલયના વરિષ્ઠ રાજદ્વારીઓએ એરપોર્ટ પર તેમની આગેવાની કરી હતી.
સાંસ્કૃતિક વારસો સંરક્ષણ
પ્રતિનિધિના જણાવ્યા અનુસાર ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) દ્વારા લાઓસમાં આવેલા યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ વૅટ ફૂ (Vat Phou) ના જીર્ણોદ્ધારનું કામ ચાલી રહ્યું છે. સાંસ્કૃતિક વારસો સંરક્ષણ ની આ પ્રવૃત્તિ બંને દેશોના સદીઓ જૂના સિવિલાઈઝેશનલ સંબંધોને એક નવો આયામ આપે છે. આ ઉપરાંત બંને દેશો વચ્ચે સંરક્ષણ, બ્રોડકાસ્ટિંગ અને કસ્ટમ્સ સહયોગ અંગેના મહત્વના કરારો પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે.
વધુમાં મેકોંગ-ગંગા સહયોગ હેઠળ ભારતે લાઓસમાં ત્રણ ક્વિક ઇમ્પેક્ટ પ્રોજેક્ટ્સ (QIPs) માટે આર્થિક સહાય મંજૂર કરી છે.
છતાં આ પ્રોજેક્ટ્સ અંતર્ગત લાઓ રામાયણની ધરોહરની જાળવણી અને વાટ પાકેઆ બૌદ્ધ મંદિરના ભીંતચિત્રોના પુનઃનિર્માણ માટે ભારત સરકાર દરેક પ્રોજેક્ટ દીઠ ૫૦,૦૦૦ ડોલરની ગ્રાન્ટ આપશે.
એક્ટ ઈસ્ટ પોલિસી
આગામી સમયમાં લાઓસમાં રામાયણ આધારિત શેડો પપેટ્રી થિયેટરને પણ આ ભારતીય આર્થિક સહાયથી મોટું પ્રોત્સાહન મળશે. એક્ટ ઈસ્ટ પોલિસી ના માધ્યમથી ભારત આસિયાન (ASEAN) દેશો સાથે આર્થિક અને ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી વધારવા પર સતત ભાર મૂકી રહ્યું છે. આ ૧૦મી બેઠકના પરિણામો આગામી વર્ષોમાં દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં ભારતના પ્રભાવને વધુ મજબૂત બનાવશે.
વધુમાં થોંગસવાન ફોમવિહાને ભારત આવ્યા તે પછી આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર પણ બંને દેશોએ એકબીજાને સમર્થન આપવાની પ્રતિબદ્ધતા દોહરાવી છે.
હવે બદલાતા વૈશ્વિક સમીકરણો વચ્ચે ભારત અને લાઓસ પોતાની આ પરંપરાગત મિત્રતાને વ્યાપારી ભાગીદારીમાં કેવી રીતે બદલે છે તે જોવાનું રહેશે.
થોંગસવાન ફોમવિહાને ભારત આવ્યા હોવા છતાં આ પ્રદેશમાં ચીનના વધતા જતા આર્થિક પ્રભાવ વચ્ચે ભારત માટે લાઓસ સાથે પોતાના વ્યાપારી સંબંધોનો વિસ્તાર કરવો એક પડકાર રહેશે. શું આ સંયુક્ત કમિશન બેઠક બાદ ભારત લાઓસમાં નવી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પરિયોજનાઓ શરૂ કરવામાં સફળ રહેશે? શું ભારતની આ મેકોંગ-ગંગા સાંસ્કૃતિક કડી આગામી સમયમાં આસિયાન ક્ષેત્રમાં સુરક્ષા અને સ્થિરતા જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકશે?
