ગાંધીનગર: ગુજરાત સરકારે ખાનગી સંસ્થાઓ, એનજીઓ, ટ્રસ્ટો અને વ્યાપારી સંસ્થાઓ સામે એક અભિયાન શરૂ કર્યું છે, જેઓ કથિત રીતે સરકારી નામો, હોદ્દાઓ અને રાષ્ટ્રીય પ્રતીકોનો એ રીતે ઉપયોગ કરી રહ્યા છે કે જેનાથી નાગરિકોને ગેરમાર્ગે દોરી શકાય કે તેઓ સરકાર સાથે સંકળાયેલા છે. આ પ્રથા નાગરિકોને ખાનગી સેવાઓ અથવા વ્યવહારોને સરકારી પ્રવૃત્તિઓ તરીકે ભૂલ કરવામાં દોરી શકે છે, જેનાથી નાણાકીય નુકસાન અથવા અનધિકૃત સંસ્થાઓ સાથે દસ્તાવેજો શેર કરવા જેવી સંભવિત સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે.
સામાન્ય વહીવટ વિભાગ (GAD) એ રાજ્યના વિભાગો, કચેરીઓ અને નોંધણી સત્તાવાળાઓને પ્રતીકો અને નામો (અયોગ્ય ઉપયોગ નિવારણ) અધિનિયમ, 1950 ની જોગવાઈઓનો સખત અમલ કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે. આ નિર્દેશ કેન્દ્રીય ગ્રાહક બાબતોના વિભાગ દ્વારા રાજ્યોને જારી કરાયેલા પરિપત્ર બાદ આવ્યો છે. આ નિર્દેશો અનુસાર, ખાનગી સંસ્થાઓ, ટ્રસ્ટો અને વ્યાપારી સંસ્થાઓને તેમના નામોમાં 'બ્યુરો', 'કમિશન', 'મંત્રાલય', 'કેન્દ્ર', 'ઓલ ઈન્ડિયા', 'રાષ્ટ્રીય' અને 'ભારતીય' જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરવા માટે કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી લેખિત પરવાનગી લેવી પડશે.
જ્યાં આવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરવાની પરવાનગી હોય, ત્યાં તે સંસ્થાએ સ્પષ્ટપણે દર્શાવવું પડશે કે તે એક ખાનગી સાહસ છે અને તેને સરકાર અથવા કોઈપણ સરકારી ઉદ્દેશ્ય સાથે કોઈ સંબંધ નથી. આ પગલું ખાનગી સંસ્થાઓ દ્વારા સરકારી વિભાગો અને એજન્સીઓના નામો જેવી ઓળખ અપનાવવા અંગેની ચિંતાઓને પગલે લેવામાં આવ્યું છે. કેન્દ્ર સરકારે ધ્યાન દોર્યું છે કે ઘણા કિસ્સાઓમાં, ખાનગી સંસ્થાઓએ કથિત રીતે અશોક પ્રતીક, અશોક ચક્ર અને સરકારી સીલનો ઉપયોગ લેટરહેડ, વિઝિટિંગ કાર્ડ, ઓફિસ સાઈનબોર્ડ અને વેબસાઇટ્સ પર કર્યો છે.
રાજ્ય સરકારે નોંધણી સત્તાવાળાઓ, જેમાં સોસાયટીઓના રજિસ્ટ્રાર, પેઢીઓના રજિસ્ટ્રાર અને સહકાર વિભાગનો સમાવેશ થાય છે, તેમને પણ નોંધણીના તબક્કે અરજીઓની ચકાસણી કરવા અને અધિનિયમની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરતા નામોને નકારવા જણાવ્યું છે. પ્રસ્તાવિત નામ અંગે શંકા અથવા વિવાદના કિસ્સાઓમાં, મામલો કેન્દ્ર સરકારને મોકલવો પડશે, જેનો નિર્ણય અંતિમ ગણાશે. સરકારે ચેતવણી આપી છે કે કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરતી સંસ્થાઓ સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવશે, અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે સરકારી ઓળખ અને રાષ્ટ્રીય પ્રતીકોના અનધિકૃત ઉપયોગને રોકવો એ રાષ્ટ્રીય પ્રતિષ્ઠાનું રક્ષણ કરવા અને નાગરિકોને ગેરમાર્ગે દોરવાથી બચાવવા સાથે પણ જોડાયેલું છે.
