દિલ્હી: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દિલ્હીમાં એક કાર્યક્રમમાં GSTમાં મોટા ફેરફારોની જાહેરાત કરી છે, જેને 'GST 2.0' તરીકે ઓળખવામાં આવી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે આ સુધારાથી ટેક્સ વ્યવસ્થા વધુ સરળ અને પારદર્શક બનશે, જેનો લાભ ગરીબો, મધ્યમ વર્ગ, ખેડૂતો, યુવાનો અને વેપારીઓને મળશે. આ ફેરફારો 22 સપ્ટેમ્બર, 2025થી નવરાત્રિના પહેલા દિવસથી અમલમાં આવશે. આ જાહેરાત કેન્દ્ર સરકારના અર્થતંત્રને મજબૂત કરવાના પ્રયાસોનો ભાગ છે, જેમાં ટેક્સ સ્લેબમાં ઘટાડો અને જરૂરી વસ્તુઓ પર રાહતનો સમાવેશ થાય છે.
GST સુધારાની મુખ્ય વિગતો: શું છે નવું?
GSTના હાલના ચાર ટેક્સ સ્લેબ (5%, 12%, 18%, 28%)ને ઘટાડીને મુખ્યત્વે બે સ્લેબ (5% અને 18%) કરવામાં આવ્યા છે. લક્ઝરી અને હાનિકારક વસ્તુઓ જેમ કે તંબાકુ, સિગારેટ અને પાન મસાલા માટે નવો 40% સ્લેબ રજૂ કરાયો છે. આ ફેરફારથી વેપારીઓને પાલન કરવું સરળ બનશે અને ગ્રાહકોને ઓછા ટેક્સનો લાભ મળશે. ગુજરાત જેવા વેપારી રાજ્યોમાં આને ખાસ કરીને આવકારવામાં આવી રહ્યું છે, કારણ કે તે MSMEને મદદ કરશે.
જરૂરી વસ્તુઓ પર રાહત: રોજિંદા જીવનમાં બચત
રોજિંદા ઉપયોગની વસ્તુઓ જેમ કે પનીર, દૂધ, બ્રેડ, નમકીન, શેમ્પૂ, સાબુ અને ઇન્સ્ટન્ટ નૂડલ્સ પર ટેક્સ ઘટાડીને 5% કરાયો છે. આરોગ્ય અને જીવન વીમાના પ્રીમિયમ પર લાગતો ટેક્સ સંપૂર્ણપણે હટાવી દેવામાં આવ્યો છે. આનાથી મધ્યમ વર્ગના પરિવારોને માસિક ખર્ચમાં નોંધપાત્ર બચત થશે. ખેડૂતો માટે પણ સારા સમાચાર છે, કારણ કે ટ્રેક્ટર અને તેના ટાયર પર માત્ર 5% ટેક્સ લાગશે.
ઓટોમોબાઇલ અને કૃષિ પર ફોકસ: ઉદ્યોગોને વેગ
નાની કાર, થ્રી-વ્હીલર અને 350 CCથી ઓછી ક્ષમતાની બાઇક પર ટેક્સ 28%થી ઘટાડીને 18% કરાયો છે. આનાથી ઓટોમોબાઇલ સેક્ટરમાં વેચાણ વધશે અને યુવાનોને સસ્તા વાહનો મળશે. કૃષિ ક્ષેત્રમાં પણ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું છે, જેમાં ટ્રેક્ટર જેવા સાધનો પર ઓછા ટેક્સથી ખેડૂતોને લાભ મળશે. ગુજરાતના ઓટો અને કૃષિ ઉદ્યોગો આને વધુ મજબૂતી આપશે.
લક્ઝરી ગુડ્સ પર વધારો: સમાનતા તરફ પગલું
લક્ઝરી કાર (50 લાખથી વધુ કિંમત), તંબાકુ ઉત્પાદનો, સિગારેટ, કેફી દ્રવ્યો અને IPL મેચની ટિકિટ પર ટેક્સ વધારીને 40% કરાયો છે. આનાથી સરકારને વધુ આવક મળશે અને તેને વિકાસ કાર્યોમાં વાપરી શકાશે. PM મોદીએ કહ્યું કે આનાથી અમીર અને ગરીબ વચ્ચેની અસમાનતા ઘટશે.
PM મોદીના આક્ષેપ અને અર્થતંત્ર પર અસર
PM મોદીએ કોંગ્રેસ પર આકરા પ્રહાર કર્યા, કહ્યું કે તેમના શાસનમાં રોજિંદા સામાન પર 20-25% ટેક્સ હતો, જેમ કે બાળકોની ચોકલેટ પર 21%, સાઇકલ પર 17% અને હોટેલ બુકિંગ પર 14%. તેમણે વ્યંગ્યમાં કહ્યું, "જો મેં આવું કર્યું હોત તો મારા વાળ નોંચી લેવામાં આવ્યા હોત." આ સુધારાથી અર્થતંત્રને બુસ્ટ મળશે, કારણ કે ગ્રાહક ખર્ચ વધશે જે GDPના 60% જેટલો છે. બેંક ઓફ બરોડાના અર્થશાસ્ત્રી સોનલ બઢાણ કહે છે કે 2025-26માં GDPમાં 0.2-0.3% વધારો થઈ શકે. ટૂંકા ગાળામાં 48,000 કરોડનું નુકસાન થશે, પરંતુ લાંબા ગાળે તેની ભરપાઈ થશે.
રાજકીય પ્રતિક્રિયાઓ: આવકાર સાથે વિવાદ
કોંગ્રેસે આને આવકાર્યો પરંતુ '8 વર્ષ મોડું' ગણાવ્યું. પી. ચિદમ્બરમે કહ્યું કે GST 1.0 શરૂઆતથી ખામીયુક્ત હતું. ટીએમસીએ તેને 'લોકોની જીત' કહ્યું પરંતુ સરકાર પર 'દબાણમાં કામ કરે છે' એવો આરોપ લગાવ્યો. આ જાહેરાત રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચાનો વિષય બની છે, અને તે આત્મનિર્ભર ભારત તરફનું મોટું પગલું છે.
