કાશ્મીર ખીણમાં આ દિવસોમાં તીવ્ર ગરમી પડી રહી છે, જેણે છેલ્લા ૧૩૪ વર્ષનો રેકોર્ડ તોડી નાખ્યો છે. તાજેતરમાં, શ્રીનગરમાં ૩૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન નોંધાયું હતું, જે છેલ્લા ૨૦ વર્ષમાં સૌથી વધુ છે. ચોંકાવનારી વાત એ છે કે રાત્રિનું તાપમાન પણ ૨૩ ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું છે, જે ૧૩૪ વર્ષમાં સૌથી વધુ છે. આ અભૂતપૂર્વ પરિસ્થિતિને કારણે, ૨૩ જૂનથી ૭ જુલાઈ સુધી સમગ્ર કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં બધી શાળાઓ બંધ રાખવામાં આવી છે.
વર્તમાન ગરમીના મોજાને કારણે વહીવટીતંત્રને કાશ્મીર વિભાગની બધી શાળાઓ બંધ રાખવાની જાહેરાત કરવાની ફરજ પડી હતી. જૂન અને જુલાઈ મહિનામાં પણ ગરમી અને ભેજ ચાલુ રહેવાની ધારણા છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ આ પરિસ્થિતિને ગંભીર હવામાન ઘટના તરીકે વર્ગીકૃત કરી છે, જ્યાં તાપમાન સામાન્ય કરતાં ૫-૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધારે રહે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આ પરિસ્થિતિ આબોહવા પરિવર્તન અને ગ્લોબલ વોર્મિંગનું સીધું પરિણામ છે.
આ અસાધારણ ગરમી પાછળ ઘણા કારણો આપવામાં આવી રહ્યા છે
૨૦૨૪માં કાશ્મીર યુનિવર્સિટી દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા એક અભ્યાસ મુજબ, ૧૯૮૦ પછી કાશ્મીરમાં ૧.૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસ પ્રાદેશિક તાપમાનમાં વધારો નોંધાયો છે.
શ્રીનગરમાં કોંક્રિટીકરણ વધવાથી શહેરી ગરમીના ટાપુઓ બન્યા છે, જ્યાં ઇમારતો વધુ ગરમી શોષી લે છે.
ઉપગ્રહ ડેટા અનુસાર, ૨૦૦૦ થી ૨૦૨૫ દરમિયાન શ્રીનગર શહેરમાં લીલા આવરણમાં ૧૨% ઘટાડો થયો છે.
૨૦૧૦ થી પીર પંજાલ શ્રેણીમાં કાશ્મીરમાં જંગલ આવરણમાં ૧૫% ઘટાડો થયો છે, જેના કારણે ઠંડકની અસર અને ભેજ જાળવી રાખવામાં ઘટાડો થયો છે.
છેલ્લા ૧૦ વર્ષમાં જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં બરફના આવરણમાં ૧૮% ઘટાડો નોંધાયો છે, જેના કારણે ગરમીનું શોષણ વધુ થયું છે.
આ વર્ષે કાશ્મીરમાં પણ વરસાદમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, ખાસ કરીને શિયાળામાં. જૂનમાં ૮૩% ઘટાડો થયો હતો, જેના પરિણામે કુલ વરસાદમાં ૨૬% ઘટાડો થયો હતો.
પ્રશાસને બહારની પ્રવૃત્તિઓ ટાળવાની સલાહ આપી હતી
આ ભીષણ ગરમીએ ખીણમાં રોજિંદા જીવનને ખરાબ રીતે અસર કરી છે. અધિકારીઓ અને વહીવટીતંત્રે ગરમીની વધતી જતી સ્થિતિને કારણે લોકોને બહારની પ્રવૃત્તિઓ ટાળવાની સલાહ આપી છે. વિદ્યાર્થીઓ અને બાળકોને ઘરની અંદર રહેવાની સૂચના આપવામાં આવી છે. તે જ સમયે, ખેડૂતોને આગામી થોડા દિવસો માટે ખેતીની પ્રવૃત્તિઓ મુલતવી રાખવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
