હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં અમેરિકી હુમલાથી તણાવ, ઈરાનની મોટી ચેતવણી
પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધની સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની ગઈ છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં અમેરિકાએ મોટો સૈન્ય હુમલો કર્યો છે. આ ક્ષેત્રમાં તણાવ ચરમસીમા પર પહોંચ્યો છે. ઈરાની ઓઇલ ટેન્કર પર અમેરિકી સેનાએ બોમ્બમારો કર્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતો વધી શકે છે. સંઘર્ષ વકરવાની આશંકા સતાવી રહી છે. સમગ્ર વિશ્વની નજર આ વિસ્તાર પર ટકેલી છે. યુદ્ધની આ નવી કડી ખૂબ ચિંતાજનક છે. શાંતિ પ્રયાસોને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે.
કટોકટી વચ્ચે કુવૈત અને બહેરીન સરહદે ભારે લશ્કરી ગતિવિધિઓ
ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયે આ હુમલાની પુષ્ટિ કરી છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં અમેરિકી સૈન્ય દળોએ આક્રમક કાર્યવાહી કરી છે. ઈરાની તેલ ટેન્કર પર સીધો હુમલો કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત કેશમ આઇલેન્ડ પર આવેલા ટેલિકોમ્યુનિકેશન ટાવરને પણ નિશાન બનાવાયો છે. ઈરાને આ હુમલાને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે.
એપ્રિલ મહિનામાં થયેલા યુદ્ધવિરામ કરારનો ભંગ થયો છે. સવારે વહેલા આ હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા. આ હુમલા પ્રાદેશિક દેશોની ધરતી પરથી થયા છે. ઈરાને અમેરિકી દળોને આતંકવાદી સૈન્ય તરીકે સંબોધ્યા છે. પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ સ્થાપવા માટે વાટાઘાટો ચાલી રહી હતી. આ વાટાઘાટોનો માર્ગ હવે બંધ થઈ ગયો છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ચાર્ટરની કલમ ૨(૪) નો ભંગ થયો છે. કોઈપણ દેશની પ્રાદેશિક અખંડિતતા પર હુમલો ગુનો છે. ઈરાન આ બાબતે કડક વલણ અપનાવી રહ્યું છે. અમેરિકાએ પ્રાદેશિક દેશોની સુવિધાઓનો ઉપયોગ કર્યો છે. કુવૈત અને બહેરીનની સરકારો આ હુમલા માટે જવાબદાર છે.
ઈરાને આ બંને દેશોના શાસકોની ભૂમિકાની નિંદા કરી છે. સામ્રાજ્યવાદી નીતિ હેઠળ આ હુમલા કરવામાં આવ્યા છે. અમેરિકા આ વિસ્તારમાં અસ્થિરતા પેદા કરવા માંગે છે. કોઈપણ દેશે પોતાની એરસ્પેસ આપવી જોઈએ નહીં. લશ્કરી મથકોનો ઉપયોગ અમેરિકાને કરવા દેવો તે આક્રમણમાં ભાગીદારી સમાન છે. આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ આવી સગવડ આપનાર દેશો પણ ગુનેગાર ગણાશે.
આ ઘટના એ સમયે સામે આવી છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધવિરામ માટેના પ્રયાસો અંતિમ તબક્કામાં હતા. ગત ૮ એપ્રિલના રોજ બંને પક્ષો વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી થઈ હતી. આ સમજૂતીનો હેતુ પ્રાદેશિક સંઘર્ષનો કાયમી ઉકેલ લાવવાનો હતો. કુવૈત અને બહેરીન જેવા દેશો આ પ્રક્રિયામાં સામેલ હતા. જોકે, હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં સર્જાયેલી આ તાજી ઘટનાએ તમામ રાજદ્વારી પ્રયાસો પર પાણી ફેરવી દીધું છે.
અગાઉ પણ આ દરિયાઈ માર્ગે તેલના જહાજો પર અનેક હુમલાઓ થયા હોવાના અહેવાલો મળ્યા છે. પ્રાદેશિક સુરક્ષા માટે આ માર્ગ અત્યંત સંવેદનશીલ માનવામાં આવે છે. વૈશ્વિક વેપાર માટે આ સમુદ્રી પટ્ટો ખૂબ મહત્વનો છે. આ વિસ્તારમાં તણાવ વધતાં વૈશ્વિક અર્થતંત્રને મોટું નુકસાન થવાની સંભાવના છે. તમામ પક્ષો હાલ પોતાની સૈન્ય શક્તિનું પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે.
અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ અને ઈરાની મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમનો ચાર્ટ
ઈરાને પોતાની સાર્વભૌમત્વની રક્ષા કરવાની જાહેરાત કરી છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં આતંકવાદી કૃત્યો સામે ઈરાન તમામ ક્ષમતાઓનો ઉપયોગ કરશે. આ હુમલાના સ્ત્રોત અને ઉદ્ગમ સ્થાનને નિશાન બનાવવામાં આવશે. જવાબી હુમલાની ધમકીથી ખાડી દેશોમાં ભારે ગભરાટ ફેલાયો છે. અમેરિકન-ઝિઓનિસ્ટ આક્રમણકારોએ આના પરિણામો ભોગવવા પડશે. આ હુમલાને સમર્થન આપનારા દેશો પણ સુરક્ષિત રહેશે નહીં.
બીજી તરફ અમેરિકી સૈન્યએ પણ પોતાના દાવા રજૂ કર્યા છે. અમેરિકી દળોએ ઈરાનના મિસાઈલ ઓપરેશન્સને નિષ્ફળ બનાવ્યા છે. પડોશી દેશો પર ઈરાને ડ્રોન હુમલા કર્યા હતા. તેના બચાવમાં અમેરિકાએ કેશમ આઇલેન્ડ પર જવાબી પ્રહારો કર્યા છે. તેહરાને આ વિસ્તારમાં બેલિસ્ટિક મિસાઈલો છોડી હતી.
આ મિસાઈલો પોતાના લક્ષ્ય પર પહોંચવામાં નિષ્ફળ રહી છે. સેન્ટ્રલ કમાન્ડે આ ઓપરેશનની સંપૂર્ણ વિગતો જાહેર કરી છે. પ્રાદેશિક સહયોગીઓ સાથે મળીને સંરક્ષણ પ્રણાલી સક્રિય કરવામાં આવી છે. કુવૈત તરફ છોડવામાં આવેલી બે ઈરાની મિસાઈલો અધવચ્ચે જ તૂટી પડી હતી. બહેરીન તરફ લોન્ચ કરાયેલી ત્રણ મિસાઈલોને હવામાં જ તોડી પાડવામાં આવી છે.
અમેરિકી અને બહેરીનની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમે આ સફળતા મેળવી છે. બુધવારે વહેલી સવારે હુમલાની નવી લહેર શરૂ થઈ હતી. કુવૈતના સત્તાવાળાઓએ પણ આ મિસાઈલ હુમલાની પુષ્ટિ કરી છે. દેશના અનેક વિસ્તારોમાં મોટા વિસ્ફોટોના અવાજો સંભળાયા હતા. કુવૈતની સેનાએ ઈરાન પર ગંભીર આરોપો લગાવ્યા છે.
આ ડ્રોન હુમલામાં અનેક સામાન્ય નાગરિકો ઘાયલ થયા છે. મુસાફરોથી ભરેલા કુવૈત ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું છે. સંરક્ષણ મંત્રાલયના પ્રવક્તા બ્રિગેડિયર જનરલ સઉદ અબ્દુલ અઝીઝ અલ-ઓતૈબીએ સોશિયલ મીડિયા પર આ અંગેની માહિતી શેર કરી છે. ઈરાની આક્રમણના ભાગરૂપે ટર્મિનલ ૧ પર ડ્રોન ત્રાટક્યા છે. એરપોર્ટની ઈમારતને ભારે નુકસાન થયું છે. આ હુમલામાં એક ભારતીય નાગરિકનું પણ મોત થયું છે.
પશ્ચિમ એશિયામાં આગામી સમયમાં સંભવિત સૈન્ય સુરક્ષા વ્યૂહરચના
આગામી દિવસોમાં આ સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બને તેવા સંકેતો છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધુ કડક કરવામાં આવશે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં આ મામલો ગુંજી શકે છે. ઈરાન કાયદાકીય અને સૈન્ય સ્તરે જવાબી કાર્યવાહી કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. અમેરિકા પણ આ વિસ્તારમાં પોતાના નૌકાદળને વધુ મજબૂત બનાવશે.
પ્રાદેશિક દેશો કુવૈત અને બહેરીન પોતાની સરહદો પર હાઈ એલર્ટ જાહેર કરી ચૂક્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય આ યુદ્ધને રોકવા માટે મધ્યસ્થતા કરી શકે છે. તેલની સપ્લાય ચેઈન જાળવી રાખવી એ મોટો પડકાર છે. તમામ દેશો હાલ પોતાના નાગરિકોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરી રહ્યા છે. લશ્કરી ગતિવિધિઓ પર સતત દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં સર્જાયેલા સૈન્ય તણાવ બાદ વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે. અમેરિકાના તેલ ટેન્કર પરના હુમલા અને ઈરાનના પલટાવારથી સ્થિતિ વણસી છે. કુવૈત એરપોર્ટ પર થયેલા હુમલામાં ભારતીય નાગરિકનું મોત એ બાબત દર્શાવે છે કે આ યુદ્ધ હવે અન્ય દેશોના નાગરિકોને પણ લપેટમાં લઈ રહ્યું છે. શું સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘ આ વૈશ્વિક કટોકટીને રોકવામાં સફળ રહેશે કે પછી આ વિવાદ ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધ તરફ દોરી જશે?
