ન્યાયતંત્ર પર NCERTની અશોભનીય સામગ્રી, સુપ્રીમ કોર્ટે લીધું કડક વલણ
સુપ્રીમ કોર્ટ નું નામ સાંભળીને પહેલાં લોકોને લાગ્યું કે કાનૂની ગૂંચવણોમાં ફસાયેલા શિક્ષણવિદોને ક્યારેય કોઈ રાહત મળી શકશે નહીં. પણ સર્વોચ્ચ અદાલતે માનવતાવાદી અભિગમ અપનાવીને એક અત્યંત સંવેદનશીલ શૈક્ષણિક વિવાદ પર મોટો અને મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે.
શનિવાર, ૨૩ મે ૨૦૨૬ ના રોજ નવી દિલ્હીથી સર્વોચ્ચ અદાલતની ખંડપીઠ દ્વારા આ મામલે લેખિત આશ્વાસન જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. ધોરણ ૮ ના પાઠ્યપુસ્તકના એક વિવાદાસ્પદ પ્રકરણ પર સુઓ મોટો કેસ ચલાવ્યા બાદ હવે કોર્ટે વિદ્વાનો સામેની આકરી ટિપ્પણીઓ પાછી ખેંચવાની તૈયારી દર્શાવી છે.
એનસીઇઆરટી: પાઠ્યપુસ્તકની વિવાદાસ્પદ સામગ્રી પર કાનૂની સમીક્ષા
વાત એમ છે કે ત્રણ શિક્ષણવિદોના મગજમાં ધોરણ ૮ ના સામાજિક વિજ્ઞાનના અભ્યાસક્રમ માટે એક નવો પ્રકરણ તૈયાર કરવાનો વિચાર આવ્યો હતો. તેમણે પુસ્તકમાં "ભારતીય ન્યાયતંત્રમાં ભ્રષ્ટાચાર" શીર્ષક હેઠળ એક વિવાદાસ્પદ પેટા-પ્રકરણ ઉમેરી દીધું હતું.
આ બાબત સામે આવતા જ દેશભરમાં ભારે હોબાળો મચી ગયો અને શિક્ષણ મંત્રાલયે તાત્કાલિક તે પ્રકરણ પાછું ખેંચવું પડ્યું હતું. અદાલતે આ શૈક્ષણિક સામગ્રીની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં લઈને પોતાની દેખરેખ હેઠળ સુઓ મોટો તપાસ શરૂ કરી હતી.
જાણવા મળ્યા અનુસાર અગાઉની સુનાવણી દરમિયાન અદાલતે આ વિદ્વાનોના ઈરાદાઓ પર સખત સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તે સમયે કોર્ટે ટિપ્પણી કરી હતી કે કોઈપણ શૈક્ષણિક સંસ્થા ભવિષ્યમાં આ લોકોની સેવાઓ લેશે નહીં.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્ય કાંત અને ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્યા બાગચીની બેંચે હવે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ ટિપ્પણીઓ વ્યક્તિગત રીતે કોઈની વિરુદ્ધ નહોતી.
આ ઘટના એ સમયે સામે આવી છે જ્યારે દેશભરમાં નવી શિક્ષણ નીતિ અને અભ્યાસક્રમની ગુણવત્તા પર વ્યાપક મંથન ચાલી રહ્યું છે. જ્યારે વરિષ્ઠ વકીલોએ કોર્ટ સમક્ષ દલીલ કરી હતી કે આ લેખકોનો ન્યાયતંત્રને બદનામ કરવાનો કોઈ દૂષિત ઈરાદો નહોતો.
હાલમાં ગુજરાત સમાચાર અને કાનૂની ક્ષેત્રના અહેવાલોમાં આ શૈક્ષણિક સંતુલનની ભારે ચર્ચા થઈ રહી છે. અદાલતનું આ કડક વલણ અને કાનૂની વળાંક જોઈને શિક્ષણ જગતના નિષ્ણાતો પણ ચોંકી ગયા છે.
ન્યાયતંત્ર: શૈક્ષણિક સાહિત્યમાં સંતુલિત અભિગમ અપનાવવાની સુપ્રીમ કોર્ટની સલાહ
આ રાહતભર્યા આશ્વાસન બાદ ત્રણેય શિક્ષણવિદોની વ્યાવસાયિક કારકિર્દી પર લાગેલું મોટું ગ્રહણ હવે દૂર થઈ જશે. પરિણામે સર્વોચ્ચ અદાલતે પોતાના સત્તાવાર આદેશમાંથી એ તમામ આકરા શબ્દો હટાવવાનો નિર્ણય લીધો છે જે તેમની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડતા હતા.
ત્યારે ન્યાયમૂર્તિ બાગચીએ અવલોકન કર્યું કે પાઠ્યપુસ્તકમાં ભ્રષ્ટાચારને ન્યાયતંત્રની આગવી વિશેષતા તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યો હતો જે તદ્દન ખોટું છે. અમદાવાદ ન્યૂઝ ના અહેવાલો મુજબ, અદાલતે ભવિષ્યમાં શૈક્ષણિક સાહિત્ય તૈયાર કરતી વખતે ન્યાયિક પ્રણાલી પ્રત્યે સન્માન જાળવવાની કડક તાકીદ કરી છે.
સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે કોર્ટે પાઠ્યપુસ્તકોમાં કાનૂની સહાય અને ન્યાયાધીશોની હકારાત્મક ભૂમિકાને પણ સામેલ કરવા જણાવ્યું છે. કેટલાક લોકોનું કહેવું છે કે બાળકોના પુસ્તકોમાં ન્યાયતંત્રની નકારાત્મક છબી રજૂ કરવાથી દેશની ભાવી પેઢી પર ખોટી અસર પડે છે.
જ્યારે બીજા માને છે કે શિક્ષણમાં વાસ્તવિક પરિસ્થિતિઓ અને આલોચનાત્મક દ્રષ્ટિકોણને પણ સ્થાન મળવું જ જોઈએ. જો કે, સર્વોચ્ચ અદાલતે શિક્ષણમાં નકારાત્મકતાને બદલે હંમેશા સંતુલિત અને તથ્ય આધારિત અભિગમ રાખવા પર ભાર મૂક્યો છે.
સૂર્ય કાંત: બંધારણીય માળખા અને શૈક્ષણિક ગરિમાની સુરક્ષા
આગામી દિવસોમાં એનસીઇઆરટી (NCERT) પોતાના નવા પાઠ્યપુસ્તકોની સામગ્રીની સમીક્ષા માટે એક કડક આંતરિક પેનલની રચના કરી શકે છે. આ ઉપરાંત મોદી સરકાર અપડેટ પણ સંકેત આપે છે કે શાળાકીય સ્તરે ન્યાયિક સેવાઓ અને કાનૂની જાગૃતિ લાવવા માટે નવા વિષયો ઉમેરાશે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ આગામી અઠવાડિયામાં આ કેસનો સત્તાવાર લેખિત આદેશ જાહેર કરશે. હવે સામાન્ય વાલીઓ અને શિક્ષકોમાં એ વાતની રાહ છે કે નવા પુસ્તકોમાં કયા સકારાત્મક ફેરફારો કરવામાં આવશે.
સુપ્રીમ કોર્ટ પાઠ્યપુસ્તક લેખકો સામેની આકરી ટિપ્પણીઓ હટાવીને તેમની વ્યાવસાયિક ગરિમાને પુનઃસ્થાપિત કરવા સંમત થઈ છે. આ ચુકાદો ભવિષ્યમાં શૈક્ષણિક ક્ષેત્રે કાનૂની વિષયોના આલેખન માટે એક મોટી માર્ગદર્શિકા સાબિત થશે. હવે એનસીઇઆરટી પોતાના અભ્યાસક્રમમાં ન્યાયતંત્રની ગરિમા જાળવવા માટે આગળ શું કરશે — એ જોવાનું બાકી છે.
