મુખ્ય સામગ્રી પર જાઓ

યુએન દ્વારા આફ્રિકાના સાચા કદને દર્શાવતો નવો વિશ્વ નકશો અપનાવવા મતદાન

યુએન દ્વારા આફ્રિકાના સાચા કદને દર્શાવતો નવો વિશ્વ નકશો અપનાવવા મતદાન

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાએ પરંપરાગત વિશ્વ નકશાને બદલીને એક નવો નકશો અપનાવવા માટે મતદાન કર્યું છે, જે આફ્રિકા ખંડના વાસ્તવિક કદને વધુ સચોટ રીતે દર્શાવશે. આ ઐતિહાસિક નિર્ણય 'મેપ સુધારો' (Correct the Map) ઠરાવના ભાગરૂપે લેવામાં આવ્યો છે, જે વર્ષોથી ચાલી આવતી ભૌગોલિક વિકૃતિને સુધારવાનો પ્રયાસ છે.

આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ મર્કેટર પ્રોજેક્શન છે, જે વિશ્વભરમાં વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાતો નકશો છે, પરંતુ તે દેશો અને ખંડોના કદને અચોક્કસ રીતે દર્શાવે છે. મર્કેટર પ્રોજેક્શન, જે 16મી સદીમાં દરિયાઈ નેવિગેશન માટે બનાવવામાં આવ્યું હતું, તે ધ્રુવો તરફના વિસ્તારોને વાસ્તવિકતા કરતાં ઘણા મોટા દર્શાવે છે, જ્યારે વિષુવવૃત્ત નજીકના વિસ્તારો, ખાસ કરીને આફ્રિકા જેવા ખંડોને નાના બતાવે છે.

આફ્રિકા, જે વાસ્તવમાં ચીન, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, ભારત, મેક્સિકો અને યુરોપના મોટા ભાગને એકસાથે સમાવી શકે તેટલો વિશાળ ખંડ છે, તેને મર્કેટર નકશા પર ગ્રીનલેન્ડ કરતાં પણ નાનો દર્શાવવામાં આવે છે. ગ્રીનલેન્ડ વાસ્તવમાં આફ્રિકાના કદના માત્ર 14 ગણો નાનો છે. આ ભૌગોલિક વિકૃતિ દાયકાઓથી શૈક્ષણિક અને રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચાનો વિષય રહી છે.

નવા નકશામાં, જેને ગેલ-પેટર્સ પ્રોજેક્શન (Gall-Peters Projection) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે જમીનના ક્ષેત્રફળના પ્રમાણસર કદને વધુ સચોટ રીતે દર્શાવે છે. આ પ્રોજેક્શન દેશો અને ખંડોના સાચા કદ અને આકાર જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ કરે છે, જેનાથી વિશ્વની ભૌગોલિક સમજમાં સુધારો થશે. આફ્રિકન યુનિયન અને અન્ય વિકાસશીલ દેશો દ્વારા આ ફેરફાર માટે લાંબા સમયથી હિમાયત કરવામાં આવી રહી હતી, જેઓ માનતા હતા કે મર્કેટર નકશો પશ્ચિમી કેન્દ્રીય દૃષ્ટિકોણને પ્રોત્સાહન આપે છે અને વૈશ્વિક દક્ષિણના દેશોને ઓછો આંકીને દર્શાવે છે.

આ નિર્ણય ફક્ત ભૌગોલિક સચોટતા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેના રાજકીય અને સામાજિક અસરો પણ છે. ખોટી રજૂઆત ઘણીવાર પૂર્વગ્રહોને જન્મ આપી શકે છે અને વિશ્વના વિવિધ પ્રદેશો પ્રત્યેની ધારણાઓને અસર કરી શકે છે. આ નવો નકશો શાળાના અભ્યાસક્રમો, એટલાસ અને સત્તાવાર દસ્તાવેજોમાં ઉપયોગમાં લેવાશે, જેનાથી ભવિષ્યની પેઢીઓને વિશ્વની વધુ સચોટ અને સંતુલિત સમજ મળશે. આફ્રિકાના સાચા કદને દર્શાવવાથી ખંડની વૈશ્વિક ભૂમિકા અને મહત્વને નવી દ્રષ્ટિ મળશે.

સંબંધિત સમાચાર