અમદાવાદ: ગુજરાત હાઈકોર્ટે મંગળવારે 2008ના સિરિયલ બ્લાસ્ટ કેસમાં નીચલી અદાલતના ચુકાદાને યથાવત રાખ્યો છે, જેમાં 38 દોષિતોને ફાંસીની સજા અને અન્ય 11ને આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. આ ભયાવહ ઘટનામાં 56 નિર્દોષ લોકોના મોત થયા હતા અને 246 લોકો ઘાયલ થયા હતા.
હાઈકોર્ટે રાજ્ય સરકારને પીડિતોને વળતર ચૂકવવા પણ આદેશ કર્યો છે: મૃત્યુના કિસ્સામાં ₹10 લાખ, ગંભીર ઇજાઓ માટે ₹5 લાખ અને સામાન્ય ઇજાઓ માટે ₹1 લાખ. આ વળતર 31 માર્ચ, 2027 સુધીમાં ચૂકવવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
26 જુલાઈ, 2008ના રોજ અમદાવાદ શહેરમાં શ્રેણીબદ્ધ બોમ્બ વિસ્ફોટો થયા હતા, અને બે દિવસ પછી સુરતમાંથી પણ બોમ્બ મળી આવ્યા હતા. શહેર ક્રાઈમ બ્રાન્ચની તપાસમાં 100થી વધુ વ્યક્તિઓને આરોપી તરીકે નામ આપવામાં આવ્યા હતા, અને તેમાંથી 78 વ્યક્તિઓ પર કેસ ચલાવવામાં આવ્યો હતો. ફેબ્રુઆરી 2022માં, એક વિશેષ અદાલતે 49 વ્યક્તિઓને દોષિત ઠેરવ્યા હતા અને 28 અન્યને નિર્દોષ છોડી મૂક્યા હતા. નિર્દોષ છૂટેલા લોકોમાં મુબિન શેખ અને મન્સુર પીરભોયનો સમાવેશ થાય છે, જેમના પર કાવતરું ઘડવાનો અને ધમકીભર્યા ઇમેઇલ્સ મોકલીને આતંકવાદી હુમલાની જવાબદારી સ્વીકારવાનો આરોપ હતો. ટ્રાયલ કોર્ટે એક અપરાધીને માફ કર્યો હતો, જ્યારે ચાર અન્ય અપરાધીઓ, જેમણે પાછળથી તેમના નિવેદનો પાછા ખેંચ્યા હતા, તેમને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા.
2008ના બ્લાસ્ટ્સ હોસ્પિટલો પરનો પ્રથમ હુમલો હતો, અને આરોપીઓ દ્વારા મોકલવામાં આવેલા ઇમેઇલ્સમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે આ હુમલા 2002ના ગોધરા પછીના ગુજરાતમાં થયેલી હિંસાનો બદલો હતો. જસ્ટિસ એ.વાય. કોગજે અને જસ્ટિસ એસ.જે. દવેની બેન્ચે વિશેષ અદાલતના 8 ફેબ્રુઆરી, 2022ના 7,015 પાનાના આદેશ સામેની અપીલની સુનાવણી કરી. હાઈકોર્ટે 38 દોષિતોને ફાંસીની સજાની પુષ્ટિ માટે રાજ્ય સરકારની અરજીની પણ સુનાવણી કરી હતી.
આ કેસમાં 35 અલગ-અલગ કેસોને મર્જ કરીને ટ્રાયલ ચલાવવામાં આવી હતી, જેમાં અમદાવાદમાં બ્લાસ્ટ માટે નોંધાયેલી 20 એફઆઈઆર અને સુરતમાં જ્યાં બોમ્બ ફાટ્યા ન હતા ત્યાંની 15 એફઆઈઆરનો સમાવેશ થાય છે. આ કેસમાં દોષિત ઠરેલા લોકોને ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિઓ (નિવારણ) અધિનિયમ (UAPA) અને IPC, વિસ્ફોટક પદાર્થ અધિનિયમ વગેરે હેઠળ કડક સજા કરવામાં આવી હતી.
49 દોષિતોમાં પ્રતિબંધિત સંગઠન સ્ટુડન્ટ ઇસ્લામિક મૂવમેન્ટ ઓફ ઇન્ડિયા (SIMI)ના ભૂતપૂર્વ નેતા સફદર નાગોરી અને ગુજરાત, મધ્યપ્રદેશ, કેરળ, ઉત્તર પ્રદેશ સહિત 11 રાજ્યોના તેના સહયોગીઓનો સમાવેશ થાય છે. પોલીસે દાવો કર્યો હતો કે આરોપીઓએ એક નવું સંગઠન બનાવ્યું હતું અને તેને ઇન્ડિયન મુજાહિદ્દીન (IM) નામ આપ્યું હતું.
ટ્રાયલ કોર્ટે તેમને IPCની કલમો, ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિ (નિવારણ) અધિનિયમ (UAPA), વિસ્ફોટક પદાર્થ અધિનિયમ અને જાહેર સંપત્તિને નુકસાન અધિનિયમ હેઠળ દોષિત ઠેરવ્યા હતા. તમામ 49 વ્યક્તિઓને હત્યા, હત્યાનો પ્રયાસ, ગુનાહિત ષડયંત્ર, રાષ્ટ્ર વિરુદ્ધ યુદ્ધ કરવાનો પ્રયાસ, રાજદ્રોહ, ગેરકાનૂની પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગીદારી અને આતંકવાદી પ્રવૃત્તિ જેવા આરોપોમાં દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા છે.
લાંબા ચાલેલા આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન, ફરિયાદી પક્ષે નવ અલગ-અલગ ન્યાયાધીશો સમક્ષ 1,163 સાક્ષીઓની તપાસ કરી હતી. તેમાં 26 મુખ્ય સાક્ષીઓ હતા, જેમની ઓળખ તેમની સુરક્ષા માટે ગુપ્ત રાખવામાં આવી હતી.
