મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે જીઆઈડીસીના ઔદ્યોગિક પ્લોટ અને શેડના જૂના ટ્રાન્સફર સાથે જોડાયેલી બાકી સ્ટેમ્પ ડ્યુટીની સમસ્યા હલ કરવા એમ્નેસ્ટી યોજના મંજૂર કરી છે. બુધવારે, 2 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ આ નિર્ણયની વિગતો ઉદ્યોગ વર્તુળોમાં ચર્ચાઈ. પાત્ર માઇક્રો, સ્મોલ એન્ડ મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝ એટલે કે એમએસએમઈ એકમોને લાગુ પડતી સ્ટેમ્પ ડ્યુટીમાં 80 ટકા સુધી રાહત મળી શકે તેવો પ્રસ્તાવ છે. શરત એ છે કે એકમ પાસે માન્ય ઉદ્યમ પ્રમાણપત્ર હોવું જોઈએ અને બાકી 20 ટકા ડ્યુટી સાથે લાગુ પડતી પેનલ્ટી ભરવી પડશે.
આ મુદ્દો લાંબો સમયથી ઉદ્યોગકારો અને જીઆઈડીસી સંગઠનોએ રજૂ કર્યો હતો. ઘણા જૂના વ્યવહારો રજિસ્ટર્ડ લીઝ ડીડને બદલે એલોટમેન્ટ લેટર કે સપ્લિમેન્ટરી કરારથી થયા. ત્યારે પૂરી સ્ટેમ્પ ડ્યુટી ન ભરાઈ. આજના પ્લોટ ધારકો જ્યારે લોન કે વ્યવસાય માટે લીઝ ડીડ રજિસ્ટર કરાવવા જાય ત્યારે બાકી ડ્યુટી, વ્યાજ અને દંડની માંગ સામે આવે. 10 એપ્રિલ 2025થી ગુજરાત સ્ટેમ્પ અધિનિયમ, 1958માં સુધારા અમલમાં આવ્યા પછી આ બોજ વધુ તીવ્ર થયો. સુધારા મુજબ મૂળ દસ્તાવેજ સ્વેચ્છાએ રજૂ થાય ત્યાં સાદું માસિક વ્યાજ અને મર્યાદિત દંડ લાગે, જ્યારે અધિકૃત તપાસથી મામલો પકડાય ત્યાં વધુ વ્યાજ અને દંડ થઈ શકે. જૂના વ્યવહારો પર આ જોગવાઈ લાગુ પડતાં વર્તમાન માલિકો પર ભારે નાણાંકીય દબાણ આવ્યું.
પ્રસ્તાવિત માળખામાં પાત્ર એમએસએમઈએ 20 ટકા ડ્યુટી અને પેનલ્ટી ભરવાની છે. જો આ રકમ મૂળ સ્ટેમ્પ ડ્યુટીથી ઓછી આવે તો વસૂલાત ઓછામાં ઓછી મૂળ ડ્યુટી જેટલી રાખવામાં આવશે. યોજના 30 જૂન 2025 સુધીના પાત્ર એલોટમેન્ટ લેટર, શેર ટ્રાન્સફર, લીઝ અને સબ-લીઝ તેમજ અન્ય લાયક મિલકત ટ્રાન્સફરને આવરી લેશે તેવું જણાવાયું છે. લાભાર્થીએ નક્કી થયેલી રકમ ભરીને કાયદેસર રજિસ્ટ્રેશન પૂરું કરવું પડશે. અપીલ હેઠળના પાત્ર કેસોમાં જરૂરી ડિપોઝિટ થયેલ હોય તો રાહત મળી શકે. કોર્ટના કેસો નિર્ધારિત શરતે અરજી પાછી ખેંચાય તો આવરી શકાય તેવો પ્રસ્તાવ છે.
1 જાન્યુઆરી 2018 પહેલાંના ટ્રાન્સફર માટે ખાસ જોગવાઈ પ્રસ્તાવિત છે. તેમાં 80 ટકા રાહત છેલ્લા અગાઉના ટ્રાન્સફર સાધન માટે નક્કી થયેલા બજાર મૂલ્યના આધારે ગણાતી સ્ટેમ્પ ડ્યુટી પર લાગશે. બાકી 20 ટકા અને પેનલ્ટી વસૂલાશે. 1 જાન્યુઆરી 2018 કે ત્યારબાદના ટ્રાન્સફરમાં જ્યાં ડ્યુટી બાકી હોય ત્યાં પણ લાગુ ડ્યુટી પર 80 ટકા રાહત અને 20 ટકા સાથે પેનલ્ટી ભરવાનો પ્રસ્તાવ છે. વિગતવાર અમલ નોટિફિકેશનથી સ્પષ્ટ થશે.
ઉદ્યોગ સંગઠનોએ આ નિર્ણયનું સ્વાગત કર્યું છે. ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડસ્ટ્રી એસોસિયેશનના સચિવ એચ. એમ. પટેલે કહ્યું કે નોટિફિકેશન પછી વધુ સ્પષ્ટતા આવશે પણ નિર્ણય એમએસએમઈને રાહત આપશે. સાણંદ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ એસોસિયેશનના પ્રમુખ અજિત શાહે કહ્યું કે આ નિર્ણય એમએસએમઈ પર અયોગ્ય રીતે ઊંચા બોજને ઘટાડશે. અમદાવાદ, સાણંદ, વટવા, નારોડા, મકરપુરા, પણોલી, અંકલેશ્વર અને અન્ય જીઆઈડીસી વિસ્તારના નાના એકમો માટે આ મુદ્દો રોજિંદો હતો, કારણ કે બેંક લોન, વિસ્તરણ કે વેચાણ વખતે દસ્તાવેજની ખામી અટકાવ બનતી.
અમદાવાદના વાચકો માટે આ યોજના સીધી અસર ધરાવે છે. શહેર અને આસપાસના ઘણા એમએસએમઈ જીઆઈડીસી પ્લોટ પર ચાલે છે. જૂની પેઢીના ટ્રાન્સફર, ભાગીદારી ફેરફાર કે શેર ફેરબદલ પછી હાલના માલિક પાસે લીઝ ડીડ ન હોય તેવા કેસ સામાન્ય છે. એમ્નેસ્ટીનો અર્થ મફત માફી નથી. 20 ટકા ડ્યુટી અને પેનલ્ટી ભરીને કાયદેસર રજિસ્ટ્રેશન કરાવવું પડશે. ઉદ્યમ પ્રમાણપત્ર વગરના એકમો આ રાહતના કેન્દ્રમાં નથી તેવું સત્તાવાર વિગતથી સમજાય છે. તેથી પાત્રતા ચકાસીને જ અરજી કરવી જોઈએ.
સરકારે કહ્યું છે કે આ પગલું ઈઝ ઑફ ડુઇંગ બિઝનેસને વેગ આપશે. જાન્યુઆરી 2027ની વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટ પહેલાં જૂની કાનૂની અટકાયત ઘટાડવી રોકાણકારો માટે સકારાત્મક સંકેત બની શકે. જોકે અમલની વિગત, અરજીનું ફોર્મ, સમયમર્યાદા અને કયા દસ્તાવેજ લાગશે તે નોટિફિકેશન વગર અધૂરું છે. ઉદ્યોગકારોએ તુરત જ એજન્ટોને મોટી રકમ આપીને ‘યોજના પસાર કરાવવાની’ લાલચથી બચવું જોઈએ. સત્તાવાર પોર્ટલ અને જીઆઈડીસી કચેરીનો માર્ગ જ વિશ્વસનીય છે.
આગામી પગલાંમાં રાજ્ય સરકારે નોટિફિકેશન બહાર પાડવાનું, વેલ્યુએશનની પદ્ધતિ સ્પષ્ટ કરવાની અને કચેરીઓમાં અરજી સ્વીકારવાની વ્યવસ્થા કરવાની છે. જે એકમો કોર્ટમાં છે તેમણે વકીલ સાથે ચર્ચા કરીને અરજી પાછી ખેંચવી કે નહીં તે નક્કી કરવું પડશે. અમદાવાદ એક્સપ્રેસનું સ્પષ્ટીકરણ છે કે આ યોજના પ્રસ્તાવિત છે અને અંતિમ લાભ નોટિફિકેશનની શરતો પર નિર્ભર છે. છતાં મુખ્યમંત્રીની મંજૂરી પછી દિશા સ્પષ્ટ થઈ છે: જૂની સ્ટેમ્પ ડ્યુટીની ગૂંચ એમએસએમઈને વ્યવસાયથી દૂર ન રાખે, પાત્ર એકમો 20 ટકા ભરીને દસ્તાવેજ કાયદેસર કરાવી શકે અને બેંક તેમજ વિસ્તરણનો માર્ગ ખૂલે.
