ભારતીય રેલવેના વર્ષ 2030 સુધીમાં નેટ-ઝીરો કાર્બન ઉત્સર્જનના લક્ષ્યને હાંસલ કરવા માટે આ એક ક્રાંતિકારી પગલું છે. 17 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ લખનઉ ખાતેથી કરવામાં આવેલી આ જાહેરાત મુજબ, ભારત હવે હાઇ-હોર્સપાવર હાઇડ્રોજન પ્રોપલ્શન ક્ષેત્રે વિશ્વનું નેતૃત્વ કરશે.
વિશ્વમાં પ્રથમવાર: ડીઝલ એન્જિન બનશે હાઇડ્રોજન પાવર્ડ
આ પ્રોજેક્ટની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેમાં જૂના ડીઝલ લોકોમોટિવને 3100 HP ના અત્યાધુનિક હાઇડ્રોજન એન્જિનમાં પરિવર્તિત કરવામાં આવશે. અત્યાર સુધી વૈશ્વિક સ્તરે હાઇડ્રોજન રેલ સિસ્ટમ માટે મહત્તમ 1600 HP નો બેન્ચમાર્ક હતો, જેને ભારત હવે તોડવા જઈ રહ્યું છે. કોનકોર્ડ કંટ્રોલ સિસ્ટમ્સ ની આ ટેકનોલોજી કોઈ લેબોરેટરી પ્રોટોટાઇપ નથી, પરંતુ ફ્રેઇટ સ્કેલ એટલે કે માલસામાનની હેરફેર માટે વ્યવહારિક રીતે ઉપયોગી સોલ્યુશન છે.
મેક ઇન ઇન્ડિયા અને નેટ-ઝીરો લક્ષ્ય
કેન્દ્રીય રેલવે મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવ (Ashwini Vaishnaw) ના વિઝન મુજબ, ભારત પોતાની 2070 ની નેટ-ઝીરો પ્રતિબદ્ધતાથી દાયકાઓ પહેલા રેલવે ક્ષેત્રે પર્યાવરણને અનુકૂળ પરિવહન વ્યવસ્થા ઉભી કરવા માંગે છે. NTPC ના ડો. ઋત્વિક ઘોષે જણાવ્યું હતું કે, આ પ્રોજેક્ટ હાઇડ્રોજન ઓફ-ટેકરની અછતને દૂર કરશે અને દેશના એનર્જી ટ્રાન્ઝિશનમાં ખાનગી અને જાહેર ક્ષેત્રના સહયોગનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ પૂરું પાડશે.
વૈશ્વિક બજારમાં ભારતનો દબદબો
જ્યારે યુરોપિયન યુનિયન, જાપાન અને અમેરિકા જેવા દેશો હજુ હાઇડ્રોજન રેલ પાઇલટ્સ પર કામ કરી રહ્યા છે, ત્યારે ભારત આટલી ઉંચી ક્ષમતાનું એન્જિન બનાવીને ગ્લોબલ ટેકનોલોજી લીડર બની જશે. કોનકોર્ડ કંટ્રોલ સિસ્ટમ્સ ના જોઈન્ટ મેનેજિંગ ડિરેક્ટર ગૌરવ લાથે અને નીતિન જૈને વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે કે આ સફળતા બાદ કંપની યુરોપ, મધ્ય પૂર્વ અને આફ્રિકા જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં પણ પોતાની નિકાસ વધારશે.
