પેટ્રોલ ડીઝલ સ્ટોક ૨૦૨૬ ને લઈને પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલી અસ્થિરતા વચ્ચે ભારત સરકારે દેશવાસીઓને આશ્વસ્ત કર્યા છે કે દેશમાં ઈંધણનો પર્યાપ્ત જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. ૨૯ માર્ચ ૨૦૨૬ ના રોજ પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલા અહેવાલ મુજબ, હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ હોવા છતાં ભારતની તમામ રિફાઇનરીઓ ઉચ્ચ ક્ષમતા પર કામ કરી રહી છે. ભારત ઉર્જા સુરક્ષા પગલાં ૨૦૨૬ અંતર્ગત સરકારે સામાન્ય જનતાને રાહત આપતા પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં પ્રતિ લિટર ૧૦ રૂપિયાનો મોટો ઘટાડો કર્યો છે. આ ઉપરાંત, સ્થાનિક બજારમાં ઈંધણની ઉપલબ્ધતા જાળવી રાખવા માટે ડીઝલ અને એટીએફ (ATF) ની નિકાસ પર વધારાની લેવી લાદવામાં આવી છે.
સામાન્ય જનતા માટે મોટા રાહત સમાચાર: પેટ્રોલ-ડીઝલ ૧૦ રૂપિયા સસ્તું
સરકારે સામાન્ય ગ્રાહકોને મોંઘવારીમાંથી બચાવવા માટે પુરવઠા અને માંગ બંને બાજુએ મહત્વના ફેરફારો કર્યા છે:
એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો: પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમતો અંકુશમાં રાખવા માટે ૧૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટરની કપાત.
નિકાસ પર અંકુશ: સ્થાનિક જરૂરિયાત પૂરી કરવા ડીઝલ પર ૨૧.૫ રૂપિયા અને એટીએફ પર ૨૯.૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટર નિકાસ લેવી લાદવામાં આવી.
અફવાઓથી સાવધાન: સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાતી અફવાઓને કારણે કેટલાક સ્થળોએ 'પેનિક બાયિંગ' જોવા મળ્યું હતું, પરંતુ સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સ્ટોકની કોઈ અછત નથી.
ગેસ આધારિત અર્થતંત્ર તરફ ઝડપી પ્રયાણ: PNG અને CNG ને પ્રાથમિકતા
પશ્ચિમ એશિયાના સંકટને પહોંચી વળવા સરકાર એલપીજી (LPG) ને બદલે પીએનજી (PNG) ના વપરાશ પર ભાર મૂકી રહી છે:
૧૦૦% સપ્લાય: સીએનજી (CNG) ટ્રાન્સપોર્ટ અને ઘરેલુ પીએનજીને ૧૦૦ ટકા પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરાયો છે.
ઝડપી કનેક્શન: પાઈપલાઈન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ધરાવતા વિસ્તારોમાં શાળાઓ, હોસ્ટેલ અને સામુદાયિક રસોડામાં ૫ દિવસમાં પીએનજી કનેક્શન આપવાનો આદેશ.
નવો કાયદો ૨૦૨૬: આવશ્યક વસ્તુ ધારા હેઠળ પાઈપલાઈન બિછાવવાની પ્રક્રિયાને વધુ સરળ અને સમયબદ્ધ બનાવવામાં આવી છે.
પ્રોત્સાહન: કોમર્શિયલ એલપીજીનો વપરાશ ઘટાડી પીએનજી અપનાવનારા રાજ્યોને વધારાનો ૧૦% એલપીજી ક્વોટા આપવાની ઓફર.
સંગ્રહખોરી વિરુદ્ધ કડક કાર્યવાહી: ૨૯૦૦ થી વધુ દરોડા
કટોકટીનો ફાયદો ઉઠાવતા તત્વો સામે સરકારે લાલ આંખ કરી છે:
દરોડા અને જપ્તી: છેલ્લા ૨૪ કલાકમાં દેશભરમાં ૨૯૦૦ થી વધુ સ્થળોએ દરોડા પાડીને ૧૦૦૦ થી વધુ સિલિન્ડર જપ્ત કરવામાં આવ્યા છે.
ડિજિટલ સુરક્ષા: એલપીજી ડિલિવરીમાં ગેરરીતિ રોકવા માટે 'ડિલિવરી ઓથેન્ટિકેશન કોડ' (DAC) નો વપરાશ ૮૪% સુધી વધારવામાં આવ્યો છે.
મોનિટરિંગ: ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ ૧૨૦૦ થી વધુ પેટ્રોલ પંપ અને ગેસ એજન્સીઓનું સરપ્રાઈઝ ઇન્સ્પેક્શન કર્યું છે.
દરિયાઈ સુરક્ષા અને ભારતીય નાવિકોની સલામતી
શિપિંગ મંત્રાલય પશ્ચિમ એશિયામાં કાર્યરત ભારતીય જહાજો પર સતત નજર રાખી રહ્યું છે:
સલામત ટ્રાન્ઝિટ: ૯૪,૦૦૦ મેટ્રિક ટન એલપીજી લઈને આવતા બે મોટા જહાજો (BW TYR અને BW ELM) સુરક્ષિત રીતે ભારત તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.
નાવિકોની સ્થિતિ: પર્શિયન ગલ્ફમાં રહેલા ૧૮ ભારતીય જહાજો પરના ૪૮૫ નાવિકો સુરક્ષિત છે. અત્યાર સુધીમાં ૯૪૨ નાવિકોનું સફળતાપૂર્વક સ્વદેશ પરત લાવવામાં આવ્યા છે.
પોર્ટ કામગીરી: ગુજરાત સહિત તમામ રાજ્યોના બંદરો પર કામગીરી સામાન્ય છે અને કોઈ પણ પ્રકારનું કન્જેશન નથી.
હાઈપરલોકલ વિગતો: ગુજરાતમાં ઉર્જા વ્યવસ્થાપન
ગુજરાત મેરીટાઇમ બોર્ડ (GMB) અને ગુજરાત ગેસ જેવી સંસ્થાઓ આ કટોકટીમાં અત્યંત સક્રિય ભૂમિકા ભજવી રહી છે.
ગુજરાતના બંદરો: મુંદ્રા, કંડલા અને હજીરા પોર્ટ પર ઈંધણના કાર્ગોના લોડિંગ-અનલોડિંગ માટે ગ્રીન ચેનલ બનાવવામાં આવી છે.
PNG અભિયાન: અમદાવાદ, સુરત અને વડોદરામાં કોમર્શિયલ પીએનજી કનેક્શન માટે વિશેષ કેમ્પ યોજવામાં આવી રહ્યા છે જેથી હોટલ અને રેસ્ટોરન્ટના સંચાલકોને એલપીજીની અછત ન નડે.
અફવા વિરોધી સેલ: ગુજરાત સરકારે જિલ્લા કક્ષાએ કંટ્રોલ રૂમ શરૂ કર્યા છે જેથી પેટ્રોલ પંપ પર ખોટી ભીડ એકઠી ન થાય.
નાગરિકો માટે એડવાઈઝરી: શું કરવું અને શું ન કરવું?
૧. ગભરાટમાં ખરીદી ટાળો: પેટ્રોલ પંપ પર વધારાનો સ્ટોક કરવાની જરૂર નથી, પુરવઠો સતત ચાલુ છે.
૨. વૈકલ્પિક ઈંધણ: જો શક્ય હોય તો ઇન્ડક્શન કૂકટોપ અથવા પીએનજીનો ઉપયોગ વધારો.
૩. ઉર્જા સંરક્ષણ: રોજિંદા વપરાશમાં વીજળી અને ઈંધણની બચત કરવાના પ્રયાસો કરો.
૪. સત્તાવાર સ્ત્રોત: માત્ર સરકારી બુલેટિન અને સત્તાવાર ન્યૂઝ ચેનલો પર જ વિશ્વાસ કરો.
પેટ્રોલ ડીઝલ સ્ટોક ૨૦૨૬ ના સંદર્ભમાં સરકારની આ સક્રિયતા દર્શાવે છે કે ભારત કોઈપણ આંતરરાષ્ટ્રીય કટોકટી સામે લડવા સજ્જ છે. ભારત ઉર્જા સુરક્ષા પગલાં ૨૦૨૬ અંતર્ગત લેવાયેલા નિર્ણયો આગામી દિવસોમાં અર્થતંત્રને સ્થિર રાખવામાં મહત્વના સાબિત થશે.
