નરેન્દ્ર દવે (અમદાવાદ એક્સપ્રેસ ન્યુઝ રિપોર્ટર): ગુજરાત સરકારના આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ વિભાગ દ્વારા બાળકોના તંદુરસ્ત ભવિષ્ય માટે ચલાવવામાં આવી રહેલી યોજનાઓ ગરીબ અને મધ્યમવર્ગીય પરિવારો માટે ખરા અર્થમાં સંજીવની સાબિત થઈ રહી છે. આવો જ એક હૃદયસ્પર્શી અને પ્રેરણાદાયી કિસ્સો જૂનાગઢ જિલ્લાના કેશોદ પંથકમાંથી સામે આવ્યો છે, જ્યાં સરકારી યોજનાના સમયસરના હસ્તક્ષેપને કારણે એક ૩ વર્ષના નિર્દોષ બાળકને નવજીવન પ્રાપ્ત થયું છે.
કેશોદ તાલુકાના અંતરિયાળ ગણાતા માનેકવાડા ગામના રહેવાસી અક્ષય ગઢવીના ૩ વર્ષીય પુત્ર ભાગ્યવીર ગઢવીને જન્મજાત હૃદયરોગ (Congenital Heart Disease) હોવાનું તબીબી નિદાન થયું હતું. આ ગંભીર બીમારીના કારણે માસૂમ બાળકને સતત શ્વાસ ચડવો, સામાન્ય રમતમાં પણ અતિશય થાક લાગવો તથા અન્ય શારીરિક વિકાસને અવરોધતી આરોગ્ય સંબંધિત ગંભીર તકલીફો અનુભવાતી હતી. બાળકની આ સ્થિતિને કારણે તેનો સમગ્ર પરિવાર અત્યંત ચિંતા અને આર્થિક લાચારીના ગર્તામાં ડૂબેલો હતો.
શાળા આરોગ્ય તપાસ દરમિયાન 'RBSK' ટીમે પારખ્યો રોગ
આ કપરા સમયમાં સરકારનો રાષ્ટ્રીય બાળ સ્વાસ્થ્ય કાર્યક્રમ (RBSK) આ પરિવારની વહારે આવ્યો હતો. નિયમિત પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે માનેકવાડા વિસ્તારમાં ફરજ પર રહેલી આરોગ્ય વિભાગની આરબીએસકે (RBSK) ની તબીબી ટીમ દ્વારા સ્થાનિક સ્તરે બાળકોની આરોગ્ય તપાસણી હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ સ્ક્રીનિંગ પ્રક્રિયા દરમિયાન ડોક્ટરોની ટીમે બાળક ભાગ્યવીરના હૃદયના ધબકારા અને શારીરિક લક્ષણો પરથી તેનામાં જન્મજાત હૃદયની ગંભીર ખામી હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરી હતી અને ઝીણવટભરી તપાસ બાદ તેનું ચોક્કસ નિદાન કર્યું હતું.
રોગનું વહેલું નિદાન થતાં જ આરબીએસકે (RBSK) ની ટીમે જરાપણ સમય ગુમાવ્યા વિના બાળકના વાલીઓ અને પરિવારજનોને કાઉન્સિલિંગ કરીને રોગની ગંભીરતા અને તેની ઉપલબ્ધ મફત સારવાર અંગે વિગતવાર જરૂરી માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. ત્યારબાદ, તબીબી પ્રોટોકોલ અનુસાર ઓનલાઇન સંદર્ભ કાર્ડ (Referral Card) ભરીને બાળકને વધુ સુપર-સ્પેશિયાલિટી સારવાર અર્થે તાત્કાલિક અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલ (Ahmedabad Civil Hospital) ખાતે મોકલવાની વહીવટી મંજૂરી અપાવી હતી.
અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલના નિષ્ણાત તબીબો દ્વારા જટિલ ઓપરેશન
અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલ ખાતે પહોંચતા જ ત્યાંના બાળ હૃદયરોગ નિષ્ણાતો (Pediatric Cardiologists) ની ઉચ્ચ લાયકાત ધરાવતી તબીબી ટીમ દ્વારા બાળકની ઇકોકાર્ડિયોગ્રાફી સહિતની વિવિધ આધુનિક અને વિસ્તૃત તપાસ કરવામાં આવી હતી. તમામ રિપોર્ટ્સ આવી ગયા બાદ તબીબોએ સર્જરી કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. સિવિલ હોસ્પિટલના મોડ્યુલર ઓપરેશન થિયેટરમાં નિષ્ણાત સર્જનો દ્વારા અત્યંત જટિલ ગણાતી હૃદયની સર્જરી (Heart Surgery) સંપૂર્ણ સફળતાપૂર્વક પાર પાડવામાં આવી હતી.
સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે, ખાનગી હોસ્પિટલોમાં જે ઓપરેશન માટે લાખો રૂપિયાનો ખર્ચ થાય છે, તે સમગ્ર જટિલ ઓપરેશન, દવાઓ અને હોસ્પિટલમાં રોકાણ સહિતનો તમામ ખર્ચ ગુજરાત સરકાર દ્વારા આ યોજના અંતર્ગત તદ્દન વિનામૂલ્યે (નિઃશુલ્ક) ભોગવવામાં આવ્યો હતો. ઓપરેશન સફળ રહ્યા બાદ બાળકને થોડા દિવસ ઓબ્ઝર્વેશનમાં રાખીને હોસ્પિટલમાંથી રજા આપવામાં આવી હતી.
ફોલો-અપ તપાસમાં સ્વાસ્થ્ય સુધર્યું: પરિવારે માન્યો આભાર
બાળક ઓપરેશન કરાવીને પોતાના વતન માનેકવાડા પરત ફર્યા બાદ પણ સરકારી તંત્ર દ્વારા તેની કાળજી રાખવાનું છોડવામાં આવ્યું ન હતું. કેશોદ તાલુકાની સ્થાનિક RBSK મેડિકલ ટીમે નૈતિક જવાબદારીના ભાગરૂપે બાળકના ઘરે રૂબરૂ જઈને ઓપરેશન પછીની (Post-Surgery) આરોગ્ય તપાસ કરી હતી. આ ફોલો-અપ તપાસ દરમિયાન તબીબોએ નોંધ્યું છે કે, બાળકના સ્વાસ્થ્યમાં અત્યંત નોંધપાત્ર અને સકારાત્મક સુધારો જોવા મળ્યો છે. તેનો શ્વાસ ચડવાનો પ્રશ્ન હવે સંપૂર્ણપણે હલ થઈ ગયો છે અને હાલમાં માસૂમ ભાગ્યવીર એક સામાન્ય બાળકની જેમ હસતું-રમતું અને સંપૂર્ણપણે સ્વસ્થ જીવન તરફ આગળ વધી રહ્યો છે.
પોતાના એકના એક દીકરાને મોતના મોંમાંથી હેમખેમ બહાર આવેલો જોઈને બાળકના વાલીઓ અને સમગ્ર ગઢવી પરિવારે ભીની આંખે મુખ્યમંત્રીશ્રી, રાષ્ટ્રીય બાળ સ્વાસ્થ્ય કાર્યક્રમ (RBSK) ની આખી ટીમ તથા સમગ્ર રાજ્યના આરોગ્ય વિભાગનો હૃદયપૂર્વક આભાર વ્યક્ત કર્યો હતો.
'૪-ડી' (4Ds) ના કન્સેપ્ટ પર કાર્યરત યોજનાનો લાભ લેવા તંત્રની અપીલ
ઉલ્લેખનીય છે કે, કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારના સંયુક્ત ઉપક્રમે ચાલતા રાષ્ટ્રીય બાળ સ્વાસ્થ્ય કાર્યક્રમનો મુખ્ય અને પવિત્ર હેતુ નવજાત શિશુથી લઈને ૧૮ વર્ષ સુધીના બાળકોમાં મુખ્ય ચાર બાબતો એટલે કે '૪-ડી' (4Ds) - જન્મજાત ખામીઓ (Defects at birth), વિવિધ રોગો (Diseases), પોષણની ઉણપ (Deficiencies) અને શારીરિક-માનસિક વિકાસલક્ષી સમસ્યાઓ કે અસમર્થતા (Development delays including disability) નું બહુ વહેલા તબક્કે નિદાન કરવાનો છે. વહેલા નિદાનથી બાળકને સમયસર ઉચ્ચ ગુણવત્તાસભર સારવાર આપીને તેને કાયમી દિવ્યાંગતા કે મૃત્યુથી બચાવી શકાય છે.
માનેકવાડાના ભાગ્યવીર અક્ષય ગઢવીની આ સફળ સારવાર આ સરકારી યોજનાની ગ્રાઉન્ડ લેવલ પરની પારદર્શક અને અસરકારક કામગીરીનું એક ઉત્કૃષ્ટ અને જીવંત ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે. આ પવિત્ર પ્રસંગે જૂનાગઢ જિલ્લા આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા તમામ વાલીઓને જાહેર અપીલ કરવામાં આવી છે કે, જો તમારા બાળકોમાં આસપાસ કોઈપણ પ્રકારની શારીરિક, માનસિક કે હૃદયને લગતી આરોગ્ય સમસ્યા જણાય, તો જરાય ગભરાયા વિના તાત્કાલિક નજીકના સરકારી દવાખાના અથવા શાળાની મુલાકાતે આવતી RBSK ટીમનો સીધો સંપર્ક કરી તમામ સરકારી આરોગ્ય સેવાઓનો મહત્તમ લાભ ઉઠાવે.
