નિતીન ઠાકર (અમદાવાદ એક્સપ્રેસ ન્યુઝ રિપોર્ટર): વર્તમાન સમયમાં સમગ્ર વિશ્વ અને આપણો દેશ ગ્લોબલ વોર્મિંગ (Global Warming) અને ક્લાઈમેટ ચેન્જના ગંભીર સંકટનો સામનો કરી રહ્યો છે. માનવીય પ્રવૃત્તિઓ અને આડેધડ થતા વનનાશના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે પર્યાવરણનું સંતુલન સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ રહ્યું છે. આ પર્યાવરણીય અસંતુલનના પરિણામે જ ઋતુચક્રમાં આશ્ચર્યજનક અને ચિંતાજનક ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. ઉનાળાની ઋતુમાં અસહ્ય અને રેકોર્ડબ્રેક ગરમીનું પ્રમાણ વધવું, ચોમાસા દરમિયાન વરસાદની પેટર્ન અનિયમિત થઈ જવી (ક્યાંક અતિવૃષ્ટિ તો ક્યાંક દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ) અને શિયાળાની ઋતુમાં દર વર્ષે ઠંડીનું પ્રમાણ ક્રમશઃ ઓછું થવું જેવી વિપરીત અસરો પ્રકૃતિ પર સ્પષ્ટપણે વર્તાઈ રહી છે.
આવા કટોકટીના સમયમાં પર્યાવરણને ફરીથી સંતુલિત અને સુરક્ષિત કરવા માટે 'વૃક્ષ' જ સૌથી મહત્વનું અને એકમાત્ર કુદરતી પરિબળ સાબિત થઈ શકે તેમ છે. આ ગંભીર બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને જ વિવિધ સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓ અને ગુજરાત સરકાર દ્વારા વ્યાપક સ્તરે વૃક્ષારોપણના કાર્યક્રમો યોજીને મજબૂત વનીકરણ (Afforestation) કરવા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓના ભાગરૂપે સરકારી કચેરીઓ પણ આ ઝુંબેશમાં જોડાઈ રહી છે, જે અંતર્ગત પાટણ જિલ્લાના ચાણસ્મા એસ.ટી. ડેપો ખાતે એક પ્રશંસનીય પર્યાવરણીય કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
ડેપો મેનેજરની પ્રેરણાદાયી આગેવાની અને હરિયાળા ડેપોનો સંકલ્પ
ચાણસ્મા એસ.ટી. ડેપોના પરિસરને હરિયાળો અને પ્રદૂષણ મુક્ત ડેપો બનાવવાના ઉમદા હેતુ સાથે એક વિશેષ 'વૃક્ષારોપણ અભિયાન' હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. આ સમગ્ર અભિયાનનું આયોજન અને અમલીકરણ ચાણસ્મા ડેપોના મહિલા ડેપો મેનેજર સુશ્રી મનિષા ચાવડાની પ્રત્યક્ષ અને પ્રેરણાદાયી ઉપસ્થિતિમાં કરવામાં આવ્યું હતું. ડેપો વહીવટી તંત્ર દ્વારા ડેપોની અંદર આવેલી વધારાની અને બિનઉપયોગી ખાલી જગ્યાને એક સુંદર નંદનવનમાં ફેરવવાનો નવતર પ્રયોગ શરૂ કરાયો છે.
આ અભિયાન અંતર્ગત ડેપોની ખાલી જમીન પર વાતાવરણને શુદ્ધ રાખતા અને ઉનાળામાં ઘટાદાર છાંયો આપતા અલગ-અલગ પ્રજાતિના ઉપયોગી વૃક્ષોના છોડનું કાળજીપૂર્વક રોપણ કરવામાં આવ્યું હતું. જેમાં લીમડો, વડ, પીપળો, ગુલમોહર અને આસોપાલવ જેવા પર્યાવરણ ફ્રેન્ડલી વૃક્ષોનો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રસંગે ડેપો મેનેજર મનિષા ચાવડાએ જણાવ્યું હતું કે, એસ.ટી. ડેપો એ જાહેર સ્થળ હોવાથી અહીં રોજ હજારો મુસાફરોની અવરજવર રહેતી હોય છે. વાહનોના ધુમાડાની વચ્ચે જો અહીં વ્યાપક વનીકરણ કરવામાં આવે, તો મુસાફરોને શુદ્ધ હવા અને વિસામો મેળવવા માટે કુદરતી વાતાવરણ પૂરું પાડી શકાય છે.
એસ.ટી. પરિવારના તમામ કર્મચારીઓનો અભૂતપૂર્વ સહયોગ
આ કલ્યાણકારી અને સેવાકીય પ્રવૃત્તિની સૌથી મોટી વિશેષતા એ રહી કે, તેમાં માત્ર અધિકારીઓ જ નહીં પરંતુ ચાણસ્મા ડેપોના તમામ નાના-મોટા કર્મચારીઓએ એક પરિવારની ભાવના સાથે ઉત્સાહભેર ભાગ લીધો હતો. આ વૃક્ષારોપણ કાર્યક્રમમાં ડેપોના વહીવટી શાખાના ક્લાર્ક અને સુપરવાઈઝર સહિતના કર્મચારીઓ, રાત-દિવસ મુસાફરોની સેવામાં કાર્યરત રહેતા એસ.ટી. બસના ડ્રાયવરો (ચાલકો) અને કંડક્ટરો (વાહકો) તેમજ બસોની મરામતનું કામ કરતા વર્કશોપ (મેકેનિકલ વિભાગ) ના ટેકનિકલ કર્મચારીઓ પણ કદાવર સાધનો અને ત્રિકમ-પાવડા સાથે જોડાયા હતા.
એસ.ટી.ના કર્મચારીઓએ માત્ર વૃક્ષો વાવીને સંતોષ માન્યો નથી, પરંતુ વાવવામાં આવેલા પ્રત્યેક છોડનું નિયમિત જતન કરવાની, તેને સમયસર પાણી પાવાની અને તેના સંપૂર્ણ ઉછેરની વ્યક્તિગત જવાબદારી સ્વીકારીને પર્યાવરણ પ્રત્યેની પોતાની નૈતિક ફરજ અદા કરી હતી. કચેરીના સ્ટાફે આ અભિયાનને એક સરકારી પ્રોટોકોલ તરીકે નહીં, પરંતુ રાષ્ટ્રહિતના એક પવિત્ર કાર્ય તરીકે બિરદાવ્યું હતું.
સમાજ અને સરકારી કચેરીઓ માટે પ્રેરણારૂપ પગલું
વૃક્ષો એ પૃથ્વીના ફેફસાં સમાન છે. જે રીતે ઉદ્યોગો અને વાહનોનું પ્રદૂષણ વધી રહ્યું છે, તેના નિકાલ માટે માત્ર સરકારી કાયદા પૂરતા નથી, પરંતુ આ પ્રકારે જનભાગીદારીથી થતા વૃક્ષારોપણના નાના પ્રયાસો જ ભવિષ્યમાં મોટું પરિવર્તન લાવી શકે છે. ચાણસ્મા ડેપો દ્વારા કરવામાં આવેલી આ કામગીરી અન્ય સરકારી નિગમો, એસ.ટી. વિભાગના અન્ય ડેપો અને સ્થાનિક શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ માટે પણ એક ઉત્કૃષ્ટ અને પ્રેરણાદાયી ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
સ્થાનિક મુસાફરો અને ચાણસ્માના નગરજનોએ પણ એસ.ટી. તંત્ર અને ડેપો મેનેજરના આ પર્યાવરણલક્ષી અભિગમને મુક્તકંઠે વખોડ્યો હતો અને આવનારા ચોમાસા દરમિયાન વધુમાં વધુ વૃક્ષો વાવવાની પ્રેરણા લીધી હતી. આ કાર્યક્રમના કારણે આગામી થોડા જ વર્ષોમાં ચાણસ્મા એસ.ટી. ડેપો હરિયાળા અને આદર્શ ડેપો તરીકે ઉભરી આવશે તેવો વિશ્વાસ વહીવટી તંત્ર દ્વારા વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે.
